18 januari / Nieuwe soort: warrig krulslakje

In uw tuin leven verschillende soorten huisjesslakken. Ze verschillen in kleur, maar nauwelijks in vorm. Bijna alle landslakkenhuizen zijn spiraalvormig met de verhoudingen van de wijngaardslak. Ze zijn wat dikker, slanker, bol of puntig, maar radicaal anders zien ze er nooit uit. Huisjesslakken die op bomen of steile rotswanden leven, zijn vaak het meest langwerpig.

In zee vertonen slakkenhuizen meer variatie, maar landslakken houden het simpel. Dat was wel zo overzichtelijk voor Reuben Clements van het Wereld Natuurfonds en Menno Schilthuizen van museum Naturalis. Met twee collega-biologen onderzoeken zij de evolutie van slakkenhuizen. Maar nu gooien pas ontdekte dwergslakjes in Maleisië zout in de koffie. De nog geen millimeter lange minihuisjes lappen de wetten van vorm aan hun laars. Hun spiraal windt zich in alle richtingen op of af, volslagen onvoorspelbaar en ongelijkmatig. De biologen publiceerden over hun vondst in het wetenschappelijke tijdschrift Biology Letters (9 januari).

De minislakjes heten Opisthostoma vermiculum. Als Nederlandse naam stel ik ’warrig krulslakje’ voor. Menno vertelt dat ze op de bosgrond in de strooisellaag leven, in „een andere wereld dan de grote tuinslakken waar de meeste huisjestheorie op is gebaseerd. Eigenlijk bewonen ze een parallel universum waar volkomen andere eisen aan huisjes worden gesteld. Maar welke eisen dat zijn?”

Eerder ontdekte Menno op Borneo slakjes die zich in een competitie met vijandige naaktslakken hadden uitgerust met waanwinnig uitsteeksels. „Het zou kunnen dat de rare vormen kleine naaktslakjes geen houvast bieden”, zegt Menno, met de toevoeging dat het een wilde gok is. „Blijkbaar kunnen deze slakken zich rare vormen permitteren, omdat ze zo klein zijn en niet aan dezelfde krachten blootstaan als grotere slakken.” Dat schreeuwt om verder onderzoek. Menno en Reuben staan al te popelen.