Geen adoptieouder maar pleegouder

Er is een wachtlijst voor adoptiekinderen. Maar ook zoeken veel kinderen een pleeggezin. Combineer dat.

Hoeveel kinderen in Nederland hebben dringend behoefte aan een liefdevolle nieuwe gezinsomgeving om veilig op te groeien en zich te kunnen ontwikkelen? Hoeveel adoptieouders wachten met smart al jaren op een kindje uit een ver buitenland om te koesteren en hebben daar ook nog eens een heel kapitaal voor over?

Het zou getuigen van lef en creativiteit om deze feiten en omstandigheden te combineren en wereldwijd te komen tot nieuw beleid: pleegzorg in plaats van adoptie. Aan alle kanten biedt het voordelen voor kinderen. Dat vergt echter wel een mentaliteitsomslag.

Ieder kind heeft recht op een veilig en liefdevol gezin. Dat hebben wij wereldwijd afgesproken in het Internationale Verdrag voor de Rechten van het Kind. Er moeten gegronde redenen zijn om een kind uit huis te plaatsen, zoals mishandeling, verwaarlozing of misbruik.

In Nederland proberen hulpverleners eerst al het mogelijke te doen om een uithuisplaatsing te voorkomen. Om die reden wordt er wel eens langer gewacht of getwijfeld dan goed is voor een kind. Terwijl wij het er in het algemeen wel over eens zijn dat een kind zich niet goed kan ontwikkelen als de omgeving onveilig is, krijgen ouders vaak eerst de kans om zichzelf als opvoeder te verbeteren.

Voor die kinderen, die echt niet langer thuis kunnen wonen, is de beste optie een pleeggezin. Meestal is er dan al heel wat beschadigd bij het kind, met hechtingsproblemen of destructief gedrag als gevolg. Een warm nest kan de wonden nog wel eens helen of verzachten. Maar lang niet altijd is alles te herstellen. Daarom pleiten critici van het Nederlandse jeugdbeleid er regelmatig voor om eerder in te grijpen.

Met enige ondersteuning zouden adoptiekinderen misschien wel gewoon bij hun eigen ouders kunnen blijven wonen of pleegzorg in de omgeving kunnen krijgen, al dan niet permanent. Kinderen in weeshuizen zijn lang niet altijd weeskinderen en adoptie blijkt ook niet altijd te leiden tot een vermindering van het aantal kinderen in weeshuizen.

Steeds vaker horen we over de excessen van illegale handel in kinderen. Maar ook in de legale adoptie gaat veel geld om. Goedkopere en voor het kind wenselijker oplossingen dichtbij huis of thuis worden niet gestimuleerd, zolang er zoveel vraag is naar adoptiekinderen en zolang adoptie lucratief is.

Ongewild kinderloze paren hebben er vaak 10.000 tot 20.000 euro over voor een kindje. Met al het geld dat nu omgaat in de adoptiewereld kunnen heel wat goede (pleeg-)zorgprojecten opgezet worden in al die landen waar adoptiekinderen vandaan komen. Natuurlijk is de pijn van deze kinderloosheid te begrijpen, maar mag dat het uitgangspunt zijn om kinderen zo ver van huis te plaatsen?

Natuurlijk hebben adoptieouders ook nobele redenen en gaan ze ervan uit dat ze de wereld mooier maken door een of meer kansloze kinderen liefdevol op te nemen in hun gezin. Maar waarom nemen zij geen pleegkind, dat dichterbij wacht op een warm nest?

Omdat adoptieouders al bij voorbaat aangeven op te zien tegen afscheid nemen, vallen ze af bij de selectie. Ik zou wel eens willen weten of bij goede voorlichting en begeleiding dit niet op een andere manier aan de orde gesteld zou kunnen worden. Zeker nu er een tekort is aan opvangadressen voor de jongste kinderen en het aantal langdurige plaatsingen in pleeggezinnen stijgt.

Wellicht verwachten adoptieouders bij pleegkinderen moeilijker gedrag en willen ze geen bemoeienis van instanties of betrokkenheid van eigen ouders. Toch hebben ook adoptieouders vaak begeleiding nodig.

Belangrijk bij zowel pleegzorg als adoptie is permanentie. Een kind heeft het recht om liefdevol en veilig op te groeien in een gezin, zonder dat het zich hoeft af te vragen of het in dat gezin kan blijven.

Pleegzorg en adoptie kunnen veel van elkaar leren. In de pleegzorg worden de rechten van de biologische ouders te veel geborgd ten nadele van het kind.

Uitgaande van dat belang van het kind moet bij adoptie de vraag gesteld worden of het wel wenselijk is om alle banden met de biologische familie definitief te verbreken. Steeds meer adoptieouders zijn genegen om contact te zoeken met de biologische ouders.

De ogenschijnlijk grote verschillen tussen pleegzorg en adoptie lijken zeker overbrugd te kunnen worden als uitgegaan wordt van het belang van het kind. Veel nieuwe wegen liggen open als flexibel gekeken wordt naar de meest wenselijke oplossing voor elk kind. Als ouders, pleegouders en adoptieouders vanuit hun hart handelen, als we alle financiële belangen en emotionele behoeften opzij zouden kunnen zetten, zou er toch voor elk kind een goede oplossing mogelijk zijn.

Laat Nederland vooroplopen en in het belang van alle kinderen een brug slaan door adoptieouders uit te nodigen pleegouder te worden! En tegelijkertijd de initiatieven voor zorg, begeleiding en pleegzorg in al die adoptielanden te ondersteunen om alle kinderen echt te bieden waar zij recht op hebben.