Georgisch conflict bedreigt energietoevoer EU

(Novum/AP) - De oorlog tussen Georgië en Rusland kan zeer schadelijke gevolgen hebben voor de Europese Unie. Het conflict bedreigt de toevoer van olie en gas van buiten Europa naar de unie. Om de Europese afhankelijkheid van Russische energie te verminderen, ontwikkelt de EU aanvoerroutes via Centraal-Azië die Rusland omzeilen.

In deze ontwikkeling speelt Georgië een belangrijke rol. In het land is een netwerk van pijpleidingen aangelegd. Vooral één leiding is van belang, de Bakoe-Tbilisi-Ceyhan-pijplijn, die de internationale markt van een miljoen vaten Kaspische ruwe olie per dag voorziet, afkomstig van leveranciers die onafhankelijk zijn van zowel Rusland als de Opec.

Daarnaast voorzien de Georgische havens de wereldmarkt van nog eens vijfhonderdduizend vaten ruwe olie per dag uit Azerbeidjan, Kazachstan en Turkmenistan. Deze hoeveelheid moet in de nabije toekomst met tweehonderdduizend vaten per dag worden uitgebreid.

Door Georgië wordt ook gas doorgevoerd. Een belangrijke leiding verbindt Azerbeidjan via Georgië met Turkije en vandaar met de Europese consument. Uitbreiding van deze toevoerlijn moet de hoeveelheid gas van 6,5 miljard kubieke meter de komende jaren verdrievoudigen.

De leiding Bakoe-Tbilisi-Ceyhan werd maandag bijna getroffen door een Russisch bombardement. Hoewel de olietoevoer niet onderbroken werd en de olieprijzen zelfs licht daalden, bracht de bijna-treffer de kwetsbaarheid van de Europese strategie voor de diversifiëring van zijn toevoerlijnen aan het licht.

De EU en de Verenigde Staten zijn ongerust over de manier waarop Rusland zijn energierijkdom gebruikt om zijn invloed internationaal uit te breiden. Georgië leek een prima oplossing om Rusland te omzeilen, maar als het niet langer een veilig doorvoerland is, verdwijnt daarmee de verminderde afhankelijkheid van Rusland.

De doorvoer van energiebronnen door Georgië was het eerste teken van een breuk in Ruslands monopolie over het transport van Kaspische olie en gas, zegt Steve Levine, auteur van 'The Oil and the Glory'. Rusland is niet langer de baas en Azerbeidzjan en Georgië ontlenen hun politieke onafhankelijkheid aan de pijpleidingen over hun grondgebied.

Michael Klare, auteur van 'Rising Powers, Shrinking Planet, the New Geopolitics of Energy', legt het strategische belang van Georgië bij de EU en, vooral, bij de voormalige Amerikaanse president Bill Clinton. Clinton koos Georgië als alternatief voor de toevoer van Kaspische olie en gas naar het Westen.

De beslissing van Clinton vormt de achtergrond voor het huidige Georgische conflict met Rusland, denkt Klare. Georgië heeft bijzonder veel militaire hulp van de VS ontvangen. Rusland is hier woest over en probeert nu de banden van Georgië met het Westen te beteugelen.

Om dit doel te bereiken, maakt Rusland handig gebruik van Zuid-Ossetië en Abchazië. In deze regio's, waar voornamelijk ethnische Russen wonen, zijn Russische troepen geplaatst, die 'als dolken naar het hart van de Georgische onafhankelijkheid wijzen', zegt Klare.

De gevechten in beide regio's ondermijnen nu de aanleg door de EU van nieuwe pijpleidingen in Georgië. Voor de onafhankelijkheid van Europa is het van belang dat die op grondgebied worden aangelegd waar de Russische invloed niet komt.

Als alternatief wordt gekeken naar Armenië, maar ook dit land kampt met een regio die zich wil afscheiden, Nagorno Karabach. Sluimerende spanningen in die regio kunnen vlug ontvlammen, waarop Rusland kan besluiten in te grijpen. Voor Moskou behoort Armenië namelijk nog altijd tot de Russische invloedssfeer.