analyse / De jaren zeventig zijn terug bij GroenLinks

De jaren zeventig van de vorige eeuw waren de hoogtijdagen van de overtuiging dat de samenleving via de politiek maakbaar is. Verandering kon worden afgedwongen door beleid; de samenleving liet zich gedwee leiden naar wat voor de één de heilstaat was en voor de ander de ideale samenleving.

Links is in die overtuiging van lieverlee teleurgesteld geraakt. De samenleving liet zich niet sturen en zeker niet de voorschriften van een bestektekening dwingen.

Van lieverlee is de ideologie van de maakbare samenleving overgegaan van links naar rechts. Door de Koran te verbieden, neemt volgens Wilders het gevaar van de islam af. Het is één van de opmerkelijkste ideologische verschuivingen van de afgelopen dertig jaar. Al is het wellicht niet eens zo bizar: kennelijk werkt het zo dat de politieke stroming die het hardst roept om verandering ook het hardst gelooft in de almacht van de overheid.

Deze week was een mooi staaltje van die oude, linkse maakbaarheidsgedachte in de Kamer aan de orde. Femke Halsema en Ineke van Gent, twee Kamerleden van GroenLinks, verdedigden een wetsvoorstel om vaders na de geboorte van hun kind het wettelijke recht te geven op twee weken verlof.

Hun fractiegenoot Kees Vendrik stak de loftrompet over dit voorstel. Dat is niet verwonderlijk. De angel zat in zijn contstatering dat, als het voorstel wet zou worden, de overheid, de politiek een nieuwe norm gesteld zou hebben. „Voor de GroenLinks-fractie is het van wezenlijk belang dat met dit wetsvoorstel de gelijke verantwoordelijkheid van mannen en vrouwen voor de opvoeding van kinderen wordt gemarkeerd”, meende Vendrik. „Er wordt met dit wetsvoorstel een nieuwe norm geïntroduceerd. Het is niet langer de moeder die alleen, uitsluitend of vooral opdraait voor de zorg van de kleine zoon of de kleine dochter.’’

Dat een nieuwe wet dit vermag, is lange tijd -ook in de Kamer- niet meer gehoord. Als Vendrik nu nog zou beweren dat het inmiddels in de samenleving tot de algemeen aanvaarde norm hoort, dat ook vaders voor hun baby’s zorgen en dat er dus reden zou kunnen zijn één en ander in een regeling vast te leggen, dan zouden velen hem kunnen volgen. De crux zit echter in de volgorde die hij kiest. We leggen de norm in een wet vast en de samenleving volgt.

Dat de Kamer GroenLinks niet volgt in deze redenering, verwondert alleen de fractie van GroenLinks nog. In de benadering van Halsema en Van Gent zijn werkgevers alleen en uitsluitend verantwoordelijk voor de norm. Zij immers worden geacht de kosten voor hun rekening te nemen. Met geen woord wordt gerept van de eventuele verantwoordelijkheid van de ouders van de pasgeboren baby zelf. De vader kan natuurlijk vakantie opsparen om zijn partner in de kraamtijd bij te staan. Hij kan ook ouderschapsverlof opnemen. Maar dat doet hij dan grotendeels op eigen kosten.

GroenLinks gaat aan dit soort mogelijkheden voorbij. Het moet voor iedereen gelijk geregeld worden en de werkgever dient de portemonnee te trekken. De jaren zeventig lijken wel terug.