Turkmeens gas voor Europa

Turkmenistan levert vanaf 2009 tien miljard kubieke meter aardgas per jaar direct aan de Europese Unie. Daarmee is voor het eerst het monopolie van Rusland op transport van gas uit de voormalige Sovjet-Unie naar Europa doorbroken.

“Dit is een hele belangrijke eerste stap”, zei eurocommissaris Ferrero-Walder (internationale betrekkingen) na terugkeer uit Turkmenistan, waar ze gesproken had met president Berdimoechamedov. Het gaat slechts om een klein deel van de Europese gasbehoefte, erkende ze, maar het is wel de eerste afspraak voor directe levering tussen Europa en een centraal-Aziatisch land. Nu komt een groot deel van de Europese gasimporten uit Rusland, en die afhankelijkheid zal de komende jaren toenemen.

Hoe het Turkmeense gas naar Europa zal komen, is nog niet helemaal duidelijk. Op termijn moet het vervoerd worden via de de Nabucco-pijpleiding, door Turkije en de Balkan. Maar die moet nog aangelegd worden en bovendien ontbreekt de verbinding tussen Turkmenistan en het begin van Nabucco, aan de Oostgrens van Turkije. Volgens Ferrero kan die afstand overbrugd worden door een verbinding te maken met Azerbeidzjan, door de Kaspische Zee, over land via Kazachstan of door het gas te comprimeren en per schip te vervoeren.

De gesprekken met Turkmenistan waren al langer gaande, maar ze zijn in een stroomversnelling geraakt na het overlijden van dictator Nijazov in december 2006. Zijn opvolger heeft ook al afspraken gemaakt met Rusland en China voor extra gasleveringen. Turkmenistan heeft grote gasvoorraden die nog niet aangeboord zijn.

Ferrero heeft in Turkmenistan ook de mensenrechten aan de orde gesteld, aldus haar woordvoerster. Die zijn volgens haar de afgelopen tijd enigszins verbeterd. “Het land wordt steeds opener, er is vooruitgang.” De gascontracten zijn volgens de woordvoerster niet gekoppeld aan de mensenrechtensituatie. “We blijven in dialoog met de Turkmenen én we blijven met ze handelen. Zo kan het land zich ook verder ontwikkelen.”