Veilig in Nederlandse ambassade

De Zimbabwaanse oppositieleider Morgan Tsvangirai vluchtte niet zomaar naar de Nederlandse ambassade in Harare. Nederland steunt al jaren activisten in Zimbabwe, financieel en politiek.

Morgan Tsvangirai maakt het goed en voelt zich veilig op de Nederlandse ambassade. Dat zei minister Bert Koenders (Ontwikkelingssamenwerking) na een kort telefoongesprek met de leider van de oppositiepartij MDC.

„Hij zei: Ik slaap in uw bed”, aldus Koenders. De rivaal van dictator Robert Mugabe beraadt zich volgens Koenders op wat hij de komende dagen moet doen. Zondag zei Tsvangirai dat hij niet mee zal doen aan de de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, omdat zijn aanhang gevaar loopt. Bij het geweld van de Mugabe-supporters kwamen meer dan tachtig aanhangers van de MDC om het leven.

Tsvangirai is niet door de Nederlandse ambassadeur uitgenodigd, maar vroeg zondag zelf of hij kon komen. Het is geen toeval dat zijn keus op Nederland viel, zei minister van buitenlandse zaken Maxime Verhagen gisteravond. Nederland pleit al lang voor vrije en eerlijke verkiezingen in Zimbabwe.

Daarbij steunt Den Haag met 1,6 miljoen euro per jaar organisaties in Zimbabwe die van belang zijn voor de bevordering van de mensenrechten. De ambassade heeft veel contact met mensenrechtenadvocaten. Een van hen is Arnold Tsunga. In een telefonisch interview dat Trouw dit weekeinde met hem had zegt hij dat het hem „niets zou verbazen als Morgan Tsvangirai wordt vermoord”. „Dictator Mugabe kan geen enkele verkiezing meer winnen. Die tweede verkiezingsronde is een puur logistieke operatie, waarbij ze alle mogelijke middelen inzetten.”

De Zimbabwaanse autoriteiten hebben Den Haag toegezegd dat Tsvangirai veilig is op het terrein dat formeel Nederlands grondgebied is. Volgens internationaal recht is het gastland verantwoordelijk voor de bescherming van de ambassade. Nederland heeft het regime in Harare aan deze verplichting herinnerd.

Dat Tsvangirai zijn toevlucht heeft gezocht tot Nederland is volgens sommige waarnemers vooral een signaal aan de Afrikaanse Unie en de buurlanden van Zimbabwe. Die oordelen opmerkelijk mild over de gebeurtenissen. Zij geven, aangevoerd door de Zuid-Afrikaanse president Thabo Mbeki, de voorkeur aan ’stille diplomatie’ boven de roep van niet-Afrikaanse landen om sancties.

Volgens Pascal Richard, coördinator van Zimbabwe Watch in Johannesburg, wil Tsvangirai laten zien hoe erg het gesteld is met het Zimbabwaanse volk, als zelfs de oppositieleider niet meer veilig is.

VN-chef Ban Ki-moon heeft Zimbabwe gevraagd de presidentsverkiezingen van vrijdag uit te stellen. De Zimbabwaanse bevolking heeft recht op vrije en eerlijke verkiezingen, zo zei Ban.