Spiritueel sporten

Yoga rukt op binnen de sportschool. Steeds meer mensen willen werken aan de ’balans tussen lichaam en geest’. „Maar afvallen blijft doel nummer 1.”

Daar staan we dan, twaalf vrouwen en twee mannen, op handen en voeten. ’Hond met hoofd omlaag’ heet de houding die de juf van de yogales ons wil laten doen. „Sta als een viervoeter, met het hoofd omlaag, en strék die armen en benen.” Er wordt gehijgd, gekreund, maar we zijn er nog niet – nu moet ook nog het rechterbeen omhoog. „Strek je linkerflank”, spoort de juf ons aan. Eindelijk, na een paar heel lange minuten, verlost ze ons: „Loop met je handen naar je voeten en kom langzaam omhoog.”

Hond met hoofd omlaag is een van de standjes waarin we ons proberen te wringen tijdens de Iyengar Yoga-les. De les eindigt met een ontspanningsoefening. Nu ja, ontspanning: we moeten op de kop over een stoel gaan hangen. Er wordt wat angstig gegiecheld. „Mmm, voelt niet echt ontspannen”, zucht de één. „Mwah, best lekker”, meldt een ander vanuit omgekeerde positie.

Iyengar Yoga is een van de vele lessen die worden aangeboden op de grote, populaire sportschool De Vlietlijn in Leiden. Daar kun je niet alleen aan fitness, spinning en steps doen, maar ook aan Flow Yoga (’Je wordt krachtiger en energieker maar ook kalm en ontspannen’, aldus de folder), Power Yoga, Pilates (’Lichaam en geest in evenwicht én een gestroomlijnd uiterlijk’) , Stott Pilates en Tai-Chi. Deze serie lessen is in korte tijd zó populair geworden, dat De Vlietlijn inmiddels een complete afdeling ’Body & Mind’ runt. Met lessen waarbij het niet alleen om de ’body’ (die vermaledijde buik, benen en billen) gaat, maar waarbij er ook aandacht is voor de ’mind’, de geest.

De Body & Mind-lessen zijn ontstaan, zegt coördinator Wendy Manders, vanuit een steeds vaker gehoorde wens van leden van de Leidse sportschool: meer aandacht voor de ’balans tussen lichaam en geest’. Manders: „We boden hier aanvankelijk geen yoga aan, omdat veel mensen dachten dat yoga iets religieus, iets zweverigs is, iets anders dan sport in ieder geval. We begonnen voorzichtig met Body Balance, een combinatie tussen yoga, pilates en tai-chi. Dat is heel toegankelijk en minder strikt dan yoga. Het is geschikt voor mensen die nog wel op muziek willen sporten maar bereid zijn om wat rustiger aan te doen en meer na te denken over waar ze mee bezig zijn.”

Dat laatste werd almaar belangrijker en maakte de weg vrij voor ’echte’ yoga in tal van varianten. „De afgelopen drie jaar hebben we een heel programma Body & Mind van de grond getild”, zegt Manders. „Dat loopt hartstikke goed. De lessen zijn vol en er is op de raarste tijden animo, zoals voor de Iyengar Yoga-les op maandagmiddag. Ik verwacht dat we nog verder kunnen uitbreiden – een paar jaar geleden had dat niet gekund.”

De Vlietlijn is aangesloten bij WellnessClubs, een koepelorganisatie van 38 sportscholen door heel Nederland. Woordvoerster Eva de Beijer van WellnessClubs bevestigt de trend: buiten de sportscholen schieten de yogastudio’s als paddestoelen uit de grond, maar ook binnen de sportschool krijgt ’spiritueel sporten’ een steeds grotere plaats naast het springen op muziek en het trainen met apparaten. Dat blijkt al uit de benaming: heetten sportscholen in de jaren tachtig nog gewoon sportscholen, daarna werden het fitnessclubs, toen healthclubs en nu zijn het wellnessclubs, in goed Engels. ’Welzijn’ is nu het doel, en dat omvat meer dan alleen een goede conditie en een strak lichaam.

„Er is heel veel vraag naar yoga”, zegt De Beijer, „zoals in de hele samenleving de aandacht voor spiritualiteit toeneemt. Mensen hebben het ook druk, willen ontspanning, zoeken naar rustmomenten. Yoga is ondertussen commerciëler, toegankelijker geworden: het heeft niet meer dat geitewollensokken-imago.”

Een belangrijke impuls kwam van de ’sterren’ , zegt De Beijer: toen Gwyneth Paltrow en Madonna aan yoga gingen doen, ging het hard met de hype. Saskia (38), die met de Iyengar Yoga-les meedoet, herkent dit. „Het is haast hip om dit te doen”, zegt zij. „Eerst werd het saai gevonden, nu tof.” Een paar jaar geleden begon Saskia met yoga, toen zij overwerkt was.

„Ik word er sterk en soepel van, en in mijn geest krijg ik een soort rust”, zegt zij. „Vooral bij Flow Yoga zit veel rust in de lessen, dat geeft mij ontspanning. En het is ook een lekker soort sport. Ik ben niet zo competitief, maar wil wel graag mijn eigen grenzen verleggen. Ik vind het leuk om steeds 1 millimeter verder te komen.”

Barbara (41) deed vandaag voor het eerst een yogales. „Normaal doe ik aerobics, op harde muziek”, zegt zij. Lachend: „Ik vond het wel een beetje eng dat deze les zo stil is.” Haar vriendin Carolien (42) is flink bezweet – en voldaan. Zij zegt: „Het lijkt heel sloom, maar je voelt spieren in je lijf waarvan je het bestaan niet eens wist. Dat maakt het toch intensief.”

Werd in de sportschool van de jaren tachtig vooral jachtig en prestatiegericht gezweet, langzaam is de koppeling met spiritualiteit ontstaan. Wendy Manders noemt het liever ’bewustheid’. „Ik zie het vooral bij mensen van dertigplus. Vaak komt dan het moment dat je méér wilt dan bezig zijn met je uiterlijk en sporten en hard werken. Je wilt ook ontspannen en naar levensvragen kijken. Niet dat yoga die vragen beantwoordt, maar het gaat wel over bewust bezig zijn, zorgen voor meer balans in je leven. En dat bereik je door niet alleen aan je lichaam te werken maar door ook je geest op orde te brengen.”

Maar uiterlijk is in onze samenleving toch bepaald niet minder belangrijk geworden? Inderdaad, lacht Eva de Beijer, met een verwijzing naar de slanke, strakke ’sterren’: „Afvallen blíjft doel nummer 1.” Yoga en Pilates zijn óók goed voor je uiterlijk, erkent Wendy Manders. „Je bent bezig je spieren te ontwikkelen, leniger te worden, je houding te verbeteren. Als je goed rechtop staat lijk je langer, wellicht slanker – het heeft effect op je uitstraling.”

Maar zij vindt de huidige trend meer dan lichaamscultus met een spiritueel sausje. „Ik denk dat veel mensen wel zo beginnen: ’Ik wil aan mijn figuur werken maar ik heb geen zin in fitness’. Maar als je dan yoga gaat doen en dat volhoudt, merk je langzamerhand dat er iets verandert. Dan ga je niet alleen door omdat je een platte buik wilt, maar omdat je je lekker voelt. Ook in je geest. En het mooie is: die platte buik wordt dan vanzelf minder belangrijk.”