Leren van het poldermodel

Het Nederlandse polderoverleg staat bij Zuid-Koreanen zeer in de belangstelling. Gisteren kregen twintig Zuid-Koreaanse ambtenaren een lesje ’vakbondsoverleg’ bij vakbond AbvaKabo.

Met enige jaloezie keken vakbonden van over de hele wereld eind jaren negentig naar het Nederlandse poldermodel. Ambtenarenbond AbvaKabo, onderdeel van de FNV, kreeg met enige regelmaat internationale delegaties over de vloer die alles wilden leren over het succesvolle Nederlandse overleg tussen werkgevers, werknemers en overheid.

De buitenlandse interesse in het polderoverleg neemt de laatste jaren af. Behalve onder de Zuid-Koreanen. Gisteren bezocht een delegatie van twintig Zuid-Koreaanse ambtenaren de AbvaKabo. „Wij denken dat we veel van Nederlandse vakbonden kunnen leren vanwege hun jarenlange ervaring”, zegt Lee Choun Bae, hoofd van de Zuid-Koreaanse ambtenaren, die allemaal werkzaam zijn bij de provincie Gyeonggi-do.

Hoewel het vakbondswerk in Zuid-Korea nog in de kinderschoenen staat, is er wel vooruitgang. Tot halverwege de jaren tachtig was Zuid-Korea een dictatuur. In 1987 kreeg het parlement meer macht en werden vakbonden en arbeidsrechten meer gerespecteerd. Na die tijd stonden Zuid-Koreaanse vakbonden voornamelijk bekend om hun militante vorm van actievoeren. Stakingen mondden vaak uit in grote demonstraties waarbij geweld niet geschuwd werd. Sommige werknemers gingen zover dat ze zichzelf in brand staken omdat ze vonden dat de overheid hen discrimineerde. Dat veranderde in 1997 toen de overheid naar Nederlands model een commissie van drie partijen oprichtte, waarin overheid, werknemers en werkgevers vertegenwoordigd waren. Overleg werd het toverwoord.

Sinds 2006 is het pas mogelijk voor ambtenaren en onderwijzers zich te organiseren in een vakbond, terwijl het voor de brandweer en de politie nog steeds verboden is. „We hopen bij de Abvakabo iets te leren van de Nederlandse overlegcultuur”, zegt Bae. In Zuid-Korea is op dit moment echter nog amper sprake van een echte ambtenarenvakbond. Iedere twee jaar wordt een aantal ambtenaren tijdelijk vrijgesteld om zogenoemd vakbondswerk te doen. Ze krijgen weliswaar betaald voor het werk, maar onduidelijk is of ze na twee jaar opnieuw aan de slag kunnen als ambtenaar. „Het heeft veel weg van een ondernemingsraad”, reageert vicevoorzitter Charley Ramdas van de AbvaKabo. „Zo’n vakbond is totaal niet onafhankelijk. Je hebt kans dat ze niet de belangen van de beroepsgroep, maar van de werkgevers behartigen.” De Zuid-Koreanen verbazen zich er tijdens de bijeenkomst over dat Nederlandse vakbonden mensen fulltime in dienst nemen. „Wie betaalt dat?”, vraagt een van de Zuid-Koreanen.

Een sterke vakbond kunnen de ambtenaren in Zuid-Korea juist nu heel goed gebruiken. De kersverse president Lee Myung-bak moet niet veel hebben van ambtenaren. Zijn regering uitte kritiek op de reisjes die delegaties van ambtenaren maken naar verschillende vakbonden in de wereld. Bovendien kondigde hij onlangs aan dat de publieke sector veel efficiënter ingericht kan worden. Daarom wil de president snijden in het ambtenarenapparaat en wil hij grote staatsbedrijven privatiseren. Bae wil geen commentaar geven op de uitlatingen van de Zuid-Koreaanse president omdat het nog slechts om geruchten zou gaan.

Wel geeft hij toe dat er nog veel verbeterd kan worden in Zuid-Korea, vooral op het gebied van overleg tussen verschillende partijen. „In de private sector is dat veel beter geregeld”, zegt Bae. Maar het is niet voor niets dat ambtenaren zich pas zo laat mochten organiseren. De Zuid-Koreaanse regering is als de dood dat als de publieke diensten gaan staken, er sociale onrust uitbreekt.