Poolse abortusrel rond 14-jarig meisje

Abortus is verboden in Polen. Maar in het geval van een veertienjarig meisje staat de wet een abortus wel toe. Het levert echter felle reacties op.

„Ethiek staat boven de wet”, zegt de mevrouw van de ’pro life’-beweging met een glimlach op de televisie. Met andere woorden: katholieken hoeven zich niet aan de wet te houden, als deze in strijd is met hun geweten.

Ze kreeg de volle steun van bisschop Józef Zyczynski van Lublin: „We moeten ervoor zorgen dat degenen die een beroep doen op de stem van het geweten niet worden voorgesteld als vijanden van de maatschappelijke orde, want zij laten zich leiden door de Tien Geboden, die altijd nog een tikkeltje ouder zijn dan andere wetten in dit land.”

De bisschop reageerde op het nieuws dat een veertienjarig meisje uit zijn bisdom vorige week een abortus onderging. Ze moest daarvoor uitwijken naar Gdansk aan de andere kant van het land. In Lublin was geen ziekenhuis die een abortus wilde uitvoeren.

De ziekenhuizen deden een beroep op de gewetensclausule: geen arts kan worden gedwongen in strijd met zijn of haar geweten een ongeboren kind te doden. Ze weigerden daarbij ook –in strijd met de wet– een ander ziekenhuis te zoeken waar de operatie wel mogelijk was. „Ik vrees geen wettelijke sancties, want de ethiek staat boven de wet”, aldus de directeur van een van deze ziekenhuizen.

Artsen die hieraan twijfelden werden ’bijgestaan’ door de pro-life beweging onder leiding van een priester. Niet alleen artsen trouwens, ook het meisje in kwestie zelf. Terwijl de priester kon komen en gaan in het ziekenhuis, ontzette een rechter haar moeder tijdelijk uit de ouderlijke macht, omdat ze volgens de pro-life beweging haar dochter aanzette tot abortus. Op die manier werd voorkomen dat een ziekenhuis in Warschau de zwangerschap afbrak. Tegen de moeder lopen twee gerechtelijke onderzoeken wegens het aanzetten tot een misdrijf.

Volgens de Poolse vrouwenbeweging zijn dit soort gevallen de regel in Polen. „De anti-abortuswet wordt niet nageleefd. Enerzijds worden zwangerschappen uitgevoerd in het ondergrondse circuit. Anderzijds wordt vrouwen die volgens de wet recht hebben op een abortus systematisch dat recht ontzegd”, aldus een rapport van de Poolse Fderatie voor vrouwen en gezinsplanning. Die organisatie hielp de veertienjarige uiteindelijk bij het vinden van een arts die bereid was de ingreep uit te voeren.

Polen werd vorig jaar veroordeeld door het Europese Hof van de mensenrechten in Straatsburg, omdat een vrouw die volgens de Poolse wet recht had op een abortus, dat recht niet kon afdwingen. Het Hof sommeerde Polen procedures te creëren die beroep mogelijk maken, indien een ziekenhuis weigert een legale abortus uit te voeren.

Abortus is verboden in Polen, maar er zijn uitzonderingen, waaronder het geval van de veertienjarige uit Lublin. „De politie vertelde me dat we recht hadden op een legale abortus”, aldus de moeder in een krant. „Ik hoefde dus mijn dochter niet naar een slager te sturen. Ik heb niet eens naar de advertenties in de kranten gekeken. En dit is het resultaat.”

Het resultaat van de mediarel rondom het zwangere meisje is eveneens dat andere vrouwen zich wel twee keer bedenken voordat ze de legale procedures volgen. „Stil zitten en mond houden. In het geval van een ongelukje, gewoon 300 tot 600 euro dokken. Laat fanatiekelingen maar protesteren”, aldus een ingezonden reactie in een krant.

Op een spotprentje in het weekblad Polityka vatte een arts in gesprek met een patiënte de praktijk bondig samen: „Mijn geweten staat het niet toe, maar u bent welkom in mijn privépraktijk.”