Bolivianen steunen Morales massaal in referendum

(Novum/AP) - De riskante gok die de Boliviaanse president Evo Morales nam, om met een referendum een politieke impasse te doorbreken en zijn linkse revolutie een nieuwe impuls te geven, heeft zich uitbetaald. Na de eerste officiële tellingen in eenvijfde van de stembureaus bleek maandag dat Morales met 52 procent voorlopig in het zadel kan blijven.

Dat percentage zal waarschijnlijk alleen nog maar oplopen, omdat rurale gebieden, waar de steun voor Morales van oudsher groter is, langzamer zijn in het tellen van de stemmen.

Een telling in duizend van de ruim 22 duizend stembureaus maakte bovendien duidelijk dat drie van de negen gouverneurs van het land hun post moeten verlaten. Ook deze keuze vormde onderdeel van het referendum. Twee van hen zijn gerenommeerde tegenstanders van Morales.

Met deze uitslag lijkt de opzet van het referendum geslaagd. Morales wilde af van gouverneurs die hem dwarszaten in het verbeteren van de omstandigheden van de inheemse bevolking, waaruit het merendeel van de Boliviaanse bevolking bestaat en die voornamelijk de dorre hooglanden in het westen van het land bevolkt.

Vier gouverneurs in het meer verstedelijkte en kapitalistische oosten overleefden, zoals al werd verwacht, het referendum van zondag. Veel stedelingen hebben niet veel op met de linkse agenda van Morales en noemen hem een lakei van de Venezolaanse president Hugo Chavez. Demonstranten blokkeerden vorige week vliegvelden om te voorkomen dat Morales op campagne kon gaan.

Toch deed de president het ook in deze gebieden opmerkelijk goed. In een van deze regio's, Pando, kon hij volgens onderzoeksbureau Ipsos-Apouyo zelfs rekenen op 51 procent van de stemmen. In de andere drie kreeg hij de steun van minimaal veertig procent van de kiezers.

"Ik draag deze overwinning op aan alle revolutionairen in de wereld", riep Morales een uitzinnige menigte vanaf het balkon van het presidentieel paleis toe. "Wat vandaag gebeurde is niet alleen van groot belang voor de Bolivianen, maar voor iedereen in Latijns-Amerika."

Als reactie riepen de aanhangers Morales op af te rekenen met zijn tegenstanders in het laagland. Maar dat ging de president te ver. Hij riep de gouverneurs op om samen met hem hard te werken voor de 'eenheid van alle Bolivianen' en het bestrijden van de extreme armoede.

In december 2005 won Morales het presidentschap met 53,7 procent van de stemmen. Sindsdien heeft de politicus in rap tempo de gasvelden van het land en de belangrijkste telefoonmaatschappij genationaliseerd, maar de oppositie heeft hem er van weten te weerhouden braakliggend land van rijke grootgrondbezitters in het oosten af te pakken en aan arme indianen te geven.

Ook is het Morales nog niet gelukt een datum vast te stellen voor een landelijke verkiezing over een nieuwe grondwet, die inheemse groepen meer macht moet geven en hemzelf in staat stelt voor een tweede vijfjarige termijn te worden gekozen. De oppositie liep weg bij de vergadering waarin het document geschreven werd.

Met het wegstemmen van oppositiegouverneurs in de provincies La Paz en Cochabamba, waar zijn coca-telersvereniging zetelt, kan Morales nu zelf interim-gouverneurs aanstellen voordat er nieuwe verkiezingen worden gehouden. Een derde gouverneur, die aan Morales' kant stond, werd weggestemd in de provincie Oruro.

Maar dat betekent niet dat er automatisch een nieuw tijdperk is aangebroken. De gouverneur van Cochabamba, Manfred Reyes, weigert af te treden en noemde het referendum onconstitutioneel. Vorig jaar braken er bloedige gevechten uit in deze provincie toen Morales een poging ondernam om Reyes af te zetten.

Gouverneur Ruben Costas van de provincie Santa Cruz, een centrum van verzet tegen Morales in de laaglanden, noemde de uitslag van zondag 'een nederlaag voor het centralisme'. Hij zei dat de provincie door zal gaan met het creëren van haar eigen politiemacht en verkiezingen voorbereidt voor een provinciale rechtspraak. Santa Cruz was de eerste van vier provincies die zich dit jaar, hoewel symbolisch, autonoom verklaarde.

De rijkere oostelijke provincies verzetten zich tegen het beleid van Morales dat de centrale overheid bepaalt wat er met de energiewinsten gebeurt. De inkomsten uit gas en edelmetalen zijn sterk gestegen sinds Morales de winning van deze grondstoffen in 2006 nationaliseerde. Bolivia houdt zo'n 85 procent van deze winsten. Door het stijgen van de energieprijzen wereldwijd heeft het land de export sinds 2005 bijna verdubbeld tot 4,7 miljard dollar.

Hugo Chavez feliciteerde Morales persoonlijk en hoopte 'de democratische en culturele revolutie' van Bolivia te blijven begeleiden, liet de minister van buitenlandse zaken van Venezuela weten. Venezuela heeft Bolivia tientallen miljoenen dollars geschonken en de regering van Morales kondigde zaterdag aan dat Venezuela en Iran leningen aan het land verschaffen van in totaal 230 miljoen dollar om twee cementfabrieken in de Andes te bouwen.