De huisbaas komt langs. Een eenakter.

Zomer. Een Moskous appartement. Trouw-correspondent Jelle Brandt Corstius is voor de zesde keer in twee jaar verhuisd. Hij maakt kennis met zijn nieuwe huisbaas Sergej Aleksandrovitsj, die zijn vrouw Valentina Borisovna heeft meegenomen. Bang om weer uit huis te worden gezet, probeert Jelle - consequent aangesproken als Julig - een goede indruk te maken.

De deurbel gaat veelvuldig op een dwingende manier. JELLE BRANDT CORSTIUS doet gauw de deur open.

VALENTINA BORISOVNA Julig! Heb je wel door het spionnetje gekeken? Volgens mij heb je niet door het spionnetje gekeken.

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ geërgerd Valentina Borisovna alsjeblieft!

JELLE BRANDT CORSTIUS ehm Welkom, kom binnen.

VALENTINA BORISOVNA Moeten wij onze schoenen uittrekken?

JELLE BRANDT CORSTIUS gebaart dat dat niet hoeft.

VALENTINA BORISOVNA Mooi is dat. Natuurlijk moeten wij onze schoenen uittrekken. En waar zijn de pantoffeltjes. Wij komen speciaal voor u langs en u heeft geen pantoffeltjes voor ons?

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ geërgerd Valentina Borisovna. Doe rustig.

Het drietal neemt plaats in de woonkamer. Er staat een massief bankstel dat nog stamt uit de communistische tijd. Het is gemaakt van een soort bruin nepfluweel dat de indruk wekt dat het bankstel comfortabel is, maar onder het fluweel zit hout. De rugleuning is kaarsrecht, de zijleuningen staan op instorten. Aan de muur hangt een slechte kopie van Van Goghs Zonnebloemen. Buiten jengelt om de paar minuten een autoalarm dat de afgelopen veertien uur nog niet is uitgezet. SERGEJ ALEKSANDROVITSJ en VALENTINA BORISOVNA nemen plaats op de bank en doen alsof zij comfortabel zitten. JELLE BRANDT CORSTIUS gaat strategisch op een kras in het parket staan, veroorzaakt door het slepen van eerder genoemd bankstel.

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ Goed. Ik ben hier 62 jaar geleden geboren, Julig. Ik ben een Moskoviet dus denk niet dat je geintjes met mij uit kunt halen. Als je je aan de regels houdt, kun je hier misschien blijven wonen. Als je je niet aan de regels houdt, dan moet je weg. Ik geef je geen contract, dus ik kan je er in principe elk moment uitgooien. Ik wil je de belangrijkste huisregels uitleggen. Alle deuren dienen te allen tijde gesloten te zijn. Als de eerste sneeuw valt kom ik langs met watten en plakband om de ramen hermetisch te sluiten. Die mogen pas weer geopend worden in de lente. Er mag alleen licht schijnen in de kamer waar je je bevindt. Toen ik eens onaangekondigd langskwam, zag ik dat de huurder het bureaulampje in de keuken had laten branden. Die huurder was binnen een maand weg, jij mag zelf een verband leggen. Het luikje voor het spionnetje moet te allen tijde gesloten zijn, behalve als er iemand aanbelt, dan moet je er juist doorheen kijken. De brievenbus moet periodiek gecontroleerd worden op post*.

VALENTINA BORISOVNA Kijkt intussen rond of ze iets ziet waar ze JELLE BRANDT CORSTIUS op vast kan pinnen.

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ * Er is een verlengsnoer beschikbaar voor de strijkbout. Afval in de keuken moet verzameld worden in een plastic zak of speciaal aangeschafte vuilniszak. Het kanaal „Sport” bevindt zich op kanaal nummer 40, dus denk niet dat het niet op de tv staat, je moet gewoon even zoeken. Douchen en wassen mag alleen met een zeefje.

JELLE BRANDT CORSTIUS Met een zeefje?

VALENTINA BORISOVNA, snuivend Weet je niet wat dat is, een zeefje?

JELLE BRANDT CORSTIUS Ja, maar...

VALENTINA BORISOVNA Nou dan. Trouwens wat staat daar op de keukenkastjes? VALENTINA BORISOVNA loopt in paniek naar de keuken. Op het kastje staan drie lege waterflessen van 20 liter elk. Ben je helemaal gek geworden! Die flessen zijn veel te zwaar! Het is een wonder dat de boel nog niet is ingestort.

JELLE BRANDT CORSTIUS Maar de flessen zijn leeg.

VALENTINA BORISOVNA Maar wat als ze vol waren? Wat dan?

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ, geërgerd Alsjeblieft Valentina Borisovna. Overigens, we kregen een klacht van de buren. Zij hebben last van de radio die je bij het ontbijten aanzet.

JELLE BRANDT CORSTIUS Dat is gek. Ik luister geen radio tijdens het ontbijt. Sterker nog, ik heb geen radio.

VALENTINA BORISOVNA Heb je geen radio? Wat ben jij voor iemand? Iedereen heeft toch een radio nodig? Hoe kan je leven zonder muziek?

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ, zijn vrouw negerend Dan het belangrijkste. Wasmachines. Ben je bekend met die apparaten? Loopt langzaam naar de badkamer. Het echtpaar stelt zich op bij de wasmachine. SERGEJ ALEKSANDROVITSJ gaat met zijn vingers langs de bovenkant. Het is duidelijk dat de wasmachine niets minder dan een kind voor hen is.

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ, naar de wasmachine wijzend Dit is de wasmachine. Er zijn een paar dingen die je moet weten. Minder dan een kilo wasgoed in de machine is verboden. Meer dan 2,5 kilo is verboden. Het deurtje gaat pas twee minuten na de wasbeurt open. Voor elke kilo wasgoed – een lepel waspoeder. Lepels zijn er in alle soorten en maten. Gebruik dus niet een andere lepel dan de lepel die wij bij de machine hebben gelegd. Voor 2,5 kilo is dat 2,5 lepel. Gebruik een lepel meer en de machine gaat onmiddellijk stuk. Denk dus niet dat ik er niet achter kom. En het belangrijkste: gebruik alleen waspoeder van de merken ’Tide’ of ’Ariel’.

JELLE BRANDT CORSTIUS knikt, het drietal vervolgt de weg naar de slaapkamer waar een modderige fiets staat. VALENTINA BORISOVNA vindt de aanblik van een modderige fiets in haar huis zo buitenaards, dat zij vreest dat de huurder, die zij tot dat moment gewoon een waardeloze huurder vond, ervan verdenkt een seriemoordenaar is, of een buitenlandse spion te zijn. Ze besluit te zwijgen over de aanwezigheid van de fiets.

JELLE BRANDT CORSTIUS besluit er zelf maar over te beginnen Wat betreft die fiets, ik zou hem graag in het trappenhuis zetten –

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ Daar komt niets van in, dan gaan de buren klagen.

JELLE BRANDT CORSTIUS Of ik zou hem op het balkon –

VALENTINA BORISOVNA Nee, dan wordt de fiets nat. Ik wil niet dat je met natte fietsen door de woonkamer gaat zeulen. Trouwens, waarom doe jij dingen op de fiets. Fietsen in Moskou is veel te gevaarlijk.

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ, geërgerd Valentina Borisovna, alsjeblieft.

JELLE BRANDT CORSTIUS Volgens mij is dat uw zaak niet

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ kijkt verschrikt. In veertig jaar huwelijk is hij nooit tegen haar ingegaan. VALENTINA BORISOVNA is er intussen zeker van dat zij te maken heeft met een gevaarlijke gek. JELLE BRANDT CORSTIUS probeert gauw van onderwerp te veranderen.

JELLE BRANDT CORSTIUS In de klerenkast vond ik nog een aantal oude paardendekens en een doos met servetten. Ik stel het zeer op prijs dat jullie die voor mij beschikbaar stellen, maar ik heb zelf al te weinig ruimte om mijn spullen op te bergen. Is het mogelijk dat jullie deze twee dozen op een andere plek kunnen bergen?

Het echtpaar heeft duidelijk al eens eerder met dit bijltje gehakt. Nadat VALENTINA BORISOVNA hem een knikje heeft gegeven verdwijnt SERGEJ ALEKSANDROVITSJ en komt terug met een reasachtige ladder. Het is een raadsel waar hij de ladder vandaan heeft. SERGEJ ALEKSANDROVITSJ klimt op de ladder en opent een luik boven de voordeur. Achter de deur zit een soort van Alice-in-wonderland ruimte, zo onvoorstelbaar veel rommel zit er verstouwd. Alle rommel zou je aan kunnen treffen op een kleedje op een Koninginnedag in 1982.

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ Even kijken, ik moet wat ruimte maken. Pakt twee plastic teiltjes waar in het beste geval iets van opgedroogde soep in zit. Julig, dit zijn handige dingen. Voor in de douche, weet je wel. En wat dacht je van dit mouwstrijkplankje? En deze poef?

Zonder te vragen haalt SERGEJ ALEKSANDROVITSJ vieze teiltjes, strijkplankje en poef uit de kast en propt de twee dozen erin. Daarna trekken zij zo gauw mogelijk hun schoenen aan. VALENTINA BORISOVNA kan het echter niet laten om nog even opzichtig niet bestaand stof van haar voeten te vegen voordat zij haar sandalen aantrekt. Het echtpaar staat in de deuropening. JELLE BRANDT CORSTIUS kijkt nog steeds naar de poef, maar is blij dat zij op het punt staan om weg te gaan.

VALENTINA BORISOVNA twijfelt even maar zegt toch, zachtjes op samenzweerderige toon Het zal u als journalist interesseren dat in het appartement precies boven u het huis is van een vrij bekende man. Zeer bekend mag ik wel zeggen. Een bekende Rus, al bekend in de communistische tijd. U weet, dit huis is speciaal gebouwd voor belangrijke mensen in de jaren dertig, ten tijde van Stalin dus. Dat is ook de tijd dat mijn man hier werd geboren. Dat zegt wel iets over hoe belangrijk de ouders van mijn man waren. Niet zomaar iemand kon hier wonen. Nu is het anders, nu zit hier de Georgische maffia, en Westerse expats die niets van Rusland weten. Daar bedoel ik u natuurlijk niet mee. Is het overigens echt nodig dat u die flessen op de keukenkastjes plaatst? Ik vind het levensgevaarlijk. Enfin, de bekende persoon over wie ik het had is niemand minder dan hoofd van de administratie van de Boetirka-gevangenis! Het zijn dus niet de minsten die hier wonen. Vergeet dus niet wat een voorrecht het voor u is om hier te verblijven. Maar vergeet ook niet dat het ons appartement is.

JELLE BRANDT CORSTIUS Bedankt voor de tip. Ik zal binnenkort zeker eens met die man kennismaken.

VALENTINA BORISOVNA Maar die man is al twaalf jaar dood! Hij werkte bij de Boetirka-gevangenis tussen 1956 en 1962. Denkt u eraan de volgende keer door het spionnetje te kijken?

SERGEJ ALEKSANDROVITSJ En, net zo belangrijk, het luikje na het kijken weer voor het spionnetje te schuiven? Een prettige dag nog.

Dit is een fragment uit het boek Rusland voor gevorderden, berichten van een overlever, waarin Jelle Brandt Corstius reisverslagen en gebeurtenissen thuis in Moskou heeft gebundeld. Uitgeverij Prometheus, ISBN 9789044610932. euro 14,95.