CO -vanger Eon zet stap 2 naar ondergrondse opslag

Energiebedrijf Eon opende gisteren de eerste Nederlandse CO2-afvanger. Als de proef slaagt, kunnen megatonnen broeikasgas voorgoed onder de grond worden gestopt. Geniaal of een schijnoplossing?

Tussen de rookpluimen op de Rotterdamse Maasvlakte opende energiebedrijf Eon gisteren een unieke CO2-afvanger bij zijn kolencentrale.

Het gaat om een proefcentrale, die een kwart van de kooldioxide uit de fabriekgassen haalt voordat die in de lucht verdwijnt. Bij deze proef wordt de CO2 overigens direct weer vrijgelaten. Maar als de techniek effectief blijkt, komen er vanaf 2015 veel van dit soort centrales bij, denken experts. Toekomstige afvangers laten de CO2 niet los, maar doen het broeikasgas via – veelal bestaande – pijpleidingen voor eeuwig onder de grond verdwijnen. Dat kan in steenkoollagen en lege olie- en gasvelden.

De ondergrondse injectie van CO2 klinkt misschien als een hypermoderne techniek, maar wordt al sinds 1972 toegepast. Destijds niet om van het gas af te komen, maar om meer olie los te maken. In de strijd tegen de opwarming van de aarde, volgens de wetenschap algemeen te wijten aan CO2-uitstoot, biedt ondergrondse berging van broeikasgas nu nieuwe mogelijkheden.

De opening van de Eon-afvanger vond plaats tijdens het derde internationale congres over CO2-opslag in Nederland. De aanwezigen wezen op knelpunten, maar hielden vooral een lofzang op de mogelijkheden en kansen. „De opslag is cruciaal om de klimaatdoelen voor 2020 te halen”, zei Ruud Lubbers, die zich via het Rotterdam Climate Initiative hard maakt voor een schoner milieu. „Ik juich het initiatief van Eon toe. Een mijlpaal”, sprak milieuminister Cramer, die de opening verrichtte.

Hun optimisme is begrijpelijk. Ruim 60 procent van de uitstoot van kooldioxide in de wereld vindt plaats bij grote vaste installaties zoals energiecentrales. Wie daar ingrijpt, slaat spijkers met koppen. In 2020 kan 15 miljoen ton schadelijke uitstoot worden vermeden. De Nederlandse regering steunt het wegstoppen van CO2 met 90 miljoen euro, als tussenstap naar volledig schoon en duurzaam opgewekte energie. Op die manier komen de gestelde milieudoelstellingen voor 2020 (30 procent minder uitstoot) sneller in zicht.

Critici, voornamelijk milieuorganisaties, noemen de keuze voor opslag struisvogelgedrag. Volgens hen houdt de politiek het gebruik van de vuile, fossiele brandstoffen olie, gas en kolen in stand, waardoor de uitputting van de aarde doorgaat. Zij zetten hun vraagtekens bij de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van CO2-opslag en pleiten voor volledige inzet op biomassa, zonne- en windenergie.

Kooldioxide is via gaswastechnieken, waarbij uitstootgassen door vloeistof gaan, goed af te scheiden. Modernere technieken, waarbij membramen de CO2 vasthouden, maken de afvang goedkoper en makkelijker. Die techniek is nog volop in ontwikkeling. Door het vervuilende gas via pijpleidingen te lozen in diepe grondlagen zijn we er voor altijd vanaf, denken deskundigen. De eerste technieken en de ruimte voor opslag van miljoenen tonnen zijn er, maar worden nog nergens op redelijke schaal toegepast.

De Nederlandse Gasunie en de Duitse elektriciteitsproducent RWE meldden gisteren een miljoen euro te steken in de afvang en opslag van kooldioxide bij een nieuwe kolencentrale in de Groningse Eemshaven. De Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) heeft serieuze plannen om de lege gasvelden in Barendrecht en onder de Noordzee te gebruiken als afvalbak voor ten minste een miljoen ton kooldioxide. Bewoners boven het gebied zijn zeer huiverig en protesteren. Maar de kans op een lek is uitgesloten, zegt het IPCC, het klimaatbureau van de VN.