ps / Annemarie Renger (1919 - 2008)

Toen haar in 1972 werd gevraagd of ze, als pas gekozen eerste vrouwelijke parlementsvoorzitter in de geschiedenis van de Bondsrepubliek, tegen haar nieuwe taak en verantwoordelijkheid opzag, antwoordde Annemarie Renger: „Niet echt – als je ziet wat al die hooggeplaatste mannen er in eerdere jaren van hebben terechtgebracht!" Renger, sinds 1953 SPD-afgevaardigde in de Bondsdag, kon vier jaar later vaststellen: „Ik heb bereikt wat ik wilde: ik heb bewezen dat een vrouw dit kan." Om partijpolitieke redenen (de CDU was in 1976 grootste partij geworden) moest ze dat jaar terugtreden.

Ze had eigenlijk niet zoveel met de ’68-generatie’. Ze was veel meer een ‘klassieke’ SPD-politica die een goede verstandhouding met de conservatieve partijbasis en de vakbonden hoog in het vaandel droeg. Op de rechtervleugel voelde ze zich dan ook eerder thuis bij de Realpolitiker Helmut Schmidt dan bij de visionair Willy Brandt.

Meer nog dan haar rol in de Duitse parlementaire geschiedenis zal Annemarie Renger, op 7 oktober 1919 geboren in Leipzig en opgeleid tot boekhandelaar, in de herinnering voortleven als de secretaresse, begeleidster, huishoudster, vertrouweling en levenspartner van de eerste naoorlogse SPD-leider: Kurt Schumacher. De toen 29-jarige Renger ondersteunde haar zwaar invalide ‘chef’ – Schumacher had in de Eerste Wereldoorlog een arm- en later een beenamputatie ondergaan – naar een van de eerste zittingen van de nieuwe Bondsdag. Zelf oorlogsweduwe, raakte Renger vlak na de Duitse capitulatie onder de indruk van een redevoering van Schumacher. Ze bood hem haar diensten aan. Tot zijn dood in 1952 ondersteunde ze hem bij zijn pogingen partij en land weer op te bouwen – in het eerste jaar met slechts één oude Adler-typmachine en een stencilapparaat.

Ongetwijfeld was Annemarie Renger ook een goede Bondspresident geweest, maar in 1979 was ze met 528 tegen 431 stemmen kansloos tegen de kleurloze Karl Carstens (CDU). Ze bleef tot haar afscheid in 1990 invloedrijk, maar was langzamerhand wel van een voorbije generatie. Ze zette zich in voor de verzoening van Duitsland met Oost-Europa en met Israël. Het meest trots was ze op het eredoctoraat van de universiteit van Beer-Sheva. Afgelopen maandag overleed ze, na een lang ziekbed, op 88-jarige leeftijd.