zimbabwe / Militaire coup van zittende dictator

Zimbabwe wacht vol spanning op de tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Maar zal dictator Mugabe die wel toestaan?

Tot de eeuwwisseling had Robert Mugabe de meerderheid van de Zimbabwanen achter zich staan. Ook toen al met een mix van patronage en dwang, maar toch.

Sinds 2000 echter, ging het door zijn wanbeleid hard bergaf met de economie. Ministers met enig economisch inzicht die een ingreep als devaluatie of liberalisatie voorstelden, werden de laan uitgestuurd. Inmiddels ligt de economie bijna stil, zijn de schappen leeg, en is er soms geen inkt om geld bij te drukken.

Zelfs de plattelanders die Mugabe altijd steunden, zijn geschrokken van de honger die hen bedreigt. De voor de verkiezingen beloofde loonsverhoging voor ambtenaren is niet uitbetaald. Er is niets meer om mee om te kopen, en door de crisis raakte de regeringspartij Zanu-PF onderling verdeeld als nooit tevoren.

Het onvoorstelbare gebeurde: Mugabe verloor de verkiezingen van 29 maart. Amper van de schok bekomen, beraamde de meestermanipulator (84) nieuwe plannen om aan te blijven. Die zijn gebaseerd op simpele, beproefde technieken. Toch is de vorm uniek: in feite is er een militaire coup gaande, ware het niet dat Mugabe al dictator is. Dit is geen simpele verkiezingsfraude, Mugabe’s politbureau haalt alles uit de kast om een eigen waarheid te creëren: media, leger, milities, rechtbanken.

Zo zijn er de staatsmedia, die kameraad Chinamasa, een hoge partijbons, laten vertellen dat oppositiepartij MDC alleen maar echoot wat de ’vijanden’ VS en Groot-Brittannië zeggen. Leider Tsvangirai zou gesmeekt hebben om de post van vice-president onder Mugabe, blanke boeren zouden ministers met bomaanslagen hebben bedreigd.

Dan is er de aanvalstactiek om frustratie te kanaliseren in het zoeken van zondebokken. Deze week zijn diverse ambtenaren van stembureaus gearresteerd, zoals schooldirecteur Mufute uit Mutare. Hij zou tien stemmen op Mugabe bij Tsvangirai hebben opgeteld. De man kon bij zijn eigen zaak niet eens voorkomen omdat het ’gevangeniswezen met vervoersproblemen kampt’, wat betekent dat de bajeswagen al weken zonder benzine staat.

De aanval is ook geopend op de toch al geïnfiltreerde rechtspraak. Deze week werd een rechter bedreigd door de advocaat van Mugabe’s kiesraad (Zec) die al bijna twee weken de uitslag geheim houdt. In de zaak die de MDC tegen Zec aanspande, om nu eindelijk met de uitslag van de presidentsverkiezingen te komen, zei advocaat Chikumbire tegen de rechter: „Het zou gevaarlijk zijn ons iets op te dragen omdat het misschien niet wordt uitgevoerd.” Op de vraag wanneer Zec de uitslag bekendmaakt, zei hij dat dit geheime informatie is, en dat Zec „het bekend zal maken, als ze zover is”.

De boodschap is duidelijk. Mugabe beslist. Geweld heeft hij nooit geschuwd. Deze week schold hij de resterende blanke boeren uit met het Shonawoord Mabhunu – zoiets als ’bleekscheten’. Eerder noemde hij Zanu-afvallige Makoni (de derde presidentskandidaat) een prostitué. Net als in het jaar 2000 zijn de afgelopen week blanke boerderijen ontruimd, en lopen de knokploegen weer door de straten. Amnesty meldt dat in diverse provincies mensen onderweg, in bars en thuis worden aangevallen, bijvoorbeeld door soldaten die zeggen dat ze ’fout gestemd’ hebben.

De noodsprong van Mugabe is dat hij afkoerst op uitstel en chaos, waar hij eerder het land leek klaar te stomen voor een tweede ronde van de presidentsverkiezingen. Die is waarschijnlijk nog te risicovol. Uniek is dat een dictatuur hertelling van de stemmen eist, in 21 van de kiesdistricten voor het parlement. Zo wil Mugabe alsnog de verloren parlementsverkiezingen (MDC 99, Zanu 97) naar zich toetrekken. Een mooie ’juridische’ basis om aan te blijven.

De koek is inmiddels op, maar leger en milities moeten betaald voor chaos en geweld die zij creëren. Volgens oppositiekrant The Zimbabwean is het plan om de laatste koe van het land te melken: het politbureau wil de mijnen van buitenlandse bedrijven onteigenen, nadat de eigenaars van sabotage zijn beschuldigd.