Rivalen zien verbond niet als een straf

Italië kiest zondag en maandag een nieuw parlement. Een ’Grote Coalitie’ tussen Berlusconi en Veltroni is voor het eerst een optie. Dat vinden de rivalen niet eens zo’n erg vooruitzicht, nu het land forse bezuinigingen wachten.

De geliefde mozzarella wordt getest op de aanwezigheid van giftige stoffen. Rondom Napels ligt het huisvuil in bergen op straat. Bijna vijf miljoen gezinnen hebben de grootste moeite om rond te komen. De wegen en spoorlijnen zijn verouderd, de concurrentiepositie van Italië is buitengewoon zwak en het nettoloon van de gemiddelde Italiaan is lager dan dat van een Spanjaard of een Griek.

De Italianen kiezen een nieuw parlement en daarmee een nieuwe regering, omdat die van de linkse Romano Prodi het na twintig maanden voor gezien moest houden. Maar in het land van la dolce vita zijn optimisme en enthousiasme ver te zoeken. Een derde van de 47 miljoen kiezers zou nog altijd zweven. En de kiezers die al wel hebben besloten, hebben dat niet gedaan uit de overtuiging dat de partij van hun keuze Italië uit het slop gaat halen.

De strijd gaat tussen Silvio Berlusconi met zijn conservatieve Volk van de Vrijheid en de progressieve Democratische Partij van Walter Veltroni. Daarnaast doen er een paar hele rechtse, hele linkse en wat christen-democratische partijtjes mee. Alle partijleiders (en de enige partijleidster) zijn door de wol geverfde politici, waar de kiezers niets nieuws van verwachten.

Het nieuwe verschijnsel in de verkiezingen is dat Veltroni en Berlusconi niet meer zo vastzitten aan een rits coalitiegenoten. De Partito Democratico (PD) is een samensmelting van de twee grootste linkse partijen. Veltroni heeft zich losgemaakt van bijna alle groeperingen die in de wankele en ruziënde regeringscoalitie van Prodi zaten. De PD hoopt – naar Amerikaans model – in zijn eentje te kunnen regeren en zo de chronische politieke instabiliteit van Italië tegen te gaan.

Berlusconi heeft zijn eigen Forza Italia en de ex-fascistische Nationale Alliantie van Gianfranco Fini omgevormd tot Il Popolo della Libertà. Uit tactische overwegingen vormt die partij een coalitie met de Lega Nord – goed voor 5 procent van de stemmen – uit Noord-Italië. De christen-democratische partij waar Berlusconi van 2001 tot 2006 mee regeerde, hoort er niet meer bij.

De peilingen lachen de charismatische miljardair toe: de afgelopen maanden lag hij steeds zo’n zeven procent voor. Maar Berlusconi zegt er tegenop te zien om te gaan regeren: „Italië staat er dramatisch slecht voor. De economische groei is bijna nul en de staatsschuld is waanzinnig hoog. De slechte internationale economische situatie werkt tegen. Het zou al mooi zijn als het me zou lukken om het land weer op gang te krijgen.” De tijd van mooie dromen is voorbij, er moeten offers worden gebracht.

En dus belooft Berlusconi dit keer minder gouden bergen dan gebruikelijk. Hij wil de groei stimuleren en denkt daar een recept voor te hebben: het afschaffen van de onroerendgoedbelasting op het eerste huis; een bonus van duizend euro voor elke nieuwgeborene; een verhoging van de laagste pensioenen; een geleidelijke verlaging van de inkomstenbelasting en het bestrijden van de enorme verspillingen van het staatsapparaat. Opmerkelijk genoeg is Walter Veltroni het op bijna alle punten met hem eens.

Dat komt goed uit. Want mogelijk zullen de twee heren samen moeten gaan regeren, in een Grote Coalitie die al de naam ’Veltrusconi’ heeft gekregen. De kans bestaat namelijk dat de winnaar – als gevolg van het kiessysteem – wél een ruime meerderheid in het Huis van Afgevaardigden (Tweede Kamer) krijgt, maar het in de Senaat moet doen met een krappe meerderheid of zelfs een minderheid. En dan wordt besluitvaardig regeren onmogelijk, terwijl dat wel is wat Italië met al haar chronische problemen nodig heeft.

Veltroni en Berlusconi beseffen dat. En ook al ontkennen ze het allebei, misschien zouden ze het niet eens zo vervelend vinden om de politieke verantwoordelijkheid voor een nieuwe kieswet en forse bezuinigingen – tijdelijk – samen te delen.