Before the Devil knows You’re Dead / Familiedrama rond de roofoverval bij een juwelier

Zou je de hemel kunnen binnenglippen voordat de duivel weet dat je dood bent? Het is een grappige, retorische vraag. Wat dacht je, de duivel is ook niet gek.

Wat dácht je, die vraag blijft maar in je hoofd rondtollen bij het zien van ’Before the Devil knows You’re Dead’, een familiedrama dat vernuftig is geconstrueerd rond de roofoverval in een juwelierszaakje.

Het scenario van de tot theoloog opgeleide Kelly Masterson, die eerder enkele toneelstukken schreef maar met dit verhaal zijn filmdebuut maakt, begint op de dag van de overval. Twee mannen in een auto bij een winkelcentrum aan de rand van New York zien een oudere dame ’s ochtends vroeg haar winkeltje openen. Een van hen gaat naar binnen om haar de aanwezige juwelen te ontfutselen. Het gaat mis, heel erg mis.

Vanaf dat moment springt het script heen en weer in de tijd om beurtelings even bij de verschillende betrokkenen stil te blijven staan, van een paar dagen vóór tot en met een week ná die onfortuinlijke gebeurtenis. Het klinkt als vroeg werk van Quentin Tarantino, maar ’Before the Devil‿’ heeft meer van een moderne Griekse tragedie met vlees om de botten en een hart, iets wat je in Tarantino’s zelfbewuste ’metafilms’ zelden bespeurt.

De man die er snel met de overvalauto vandoor gaat is Hank (Ethan Hawke), een nerveuze, gescheiden vader met een treurig appartement en een schreeuwend geldtekort. Dat hij ingaat op het voorstel voor de overval van zijn broer Andy (Philip Seymour Hoffman), is best begrijpelijk.

Maar zodra je Andy’s precieze plannen hoort weet je dat de twee gedoemd zijn. Andy lijkt een geslaagd man met zijn strakke pakken en moderne makelaarskantoor, sjieke huis en leuke vrouw (Marisa Tomei). Maar au, wat komt er in zijn segmenten een levenspijn naar het oppervlak.

Hoe stompzinnig hun beslissing ook, als kijker verzet je je mét die twee klemgeraakte mannen halsstarrig tegen hun onvermijdelijke ondergang waarin ze ook hun ouders meeslepen. Al is het maar vanwege al het moois dat regisseur Sydney Lumet (’Serpico’) aan zijn ijzersterke acteurs ontlokt. Philip Seymour Hoffman, die in een monoloog zijn gekwelde hart lucht tegenover een onverschillige drugsdealer. Albert Finney als de vader, van wiens gezicht je de rampspoed in zijn gezin kunt afkrabben. Marisa Tomei, als de machteloze vrouw overal tussenin. Mastersons krachtige dialogen worden grimmiger, de muziek van Carter Burwell dwingender, en Hank en Andy gaan in die tien dagen steeds zwaarder ademen. Het net sluit zich. Tja, wat dacht je.

(Regie: Sydney Lumet. Met: Philip Seymour Hoffman, Ethan Hawke, Marisa Tomei, Albert Finney, Rosemary Harris. In 10 bioscopen)

Bekijk trailer