China’s Olympische ideaal: geen kik van de dissidenten

Met de Olympische Spelen in aantocht pakt China zijn dissidenten harder aan. Het voorwendsel: de veiligheid moet worden gewaarborgd.

Vijftien Oeigoeren, leden van een islamitische minderheid in China, zijn in januari opgepakt en twee van hen zijn doodgeschoten omdat ze aanslagen zouden willen plegen tijdens de Olympische Spelen.

Het bericht kwam gisteren vrijwel tegelijk naar buiten met het bericht dat een Chinees vliegtuig dat vrijdag vanuit Urumqi richting Peking vloog, een noodlanding moest maken omdat enkele Oeigoeren aan boord het wilden laten neerstorten. Het nieuws over de in januari gearresteerde Oeigoeren werd in februari al door Chinese media gebracht. Toen ging het over ’aanslagen in februari’. De Spelen kwamen gisteren pas om de hoek kijken.

De meeste Oeigoeren zien graag dat hun provincie, Xinjiang, een zelfstandig land wordt onder de naam Oost-Turkestan. Separatisch geweld is er evenwel in geen jaren geweest. Volgens China volgden de gearresteerde moslimterroristen bevelen op van de afscheidingsbeweging Etim, die in Pakistan en Afghanistan zijn thuisbasis heeft. De Verenigde Naties en de Verenigde Staten beschouwen de Etim als een terreurorganisatie. De groep is bovendien de belangrijkste terreurdreiging voor China, zeggen Chinese functionarissen. Maar de groepering, zo wordt algemeen aangenomen, bestaat slechts uit enkele tientallen leden.

In aanloop naar de Spelen heeft China het aantal ’anti-terreuroperaties’ opgevoerd. De chef van de Chinese politie bestempelde terrorisme vorig jaar zelfs als de grootste bedreiging voor de Spelen. Deskundigen zeggen dat de dreiging vrij klein is. Alles bij elkaar lijkt het nummer dat de autoriteiten van de veiligheid in Peking maken, overdreven. Amnesty International had al vastgesteld dat het afgelopen jaar meer dissidenten in hechtenis werden genomen. Dit in weerwil van beloften dat China in de aanloop naar de Spelen de mensenrechten zou verbeteren.

Vrijdag werd de mensenrechtenjurist Teng Biao in Peking uit zijn woning afgevoerd, waarna niets meer van hem is vernomen. Dezelfde dag werd in Peking de auto van een andere mensenrechtenadvocaat, Li Heping, in een verdacht ongeluk geramd door een politie-auto.

Peking maakte dit weekeinde ook bekend dat het strenger gaat optreden tegen buitenlandse artiesten. Aanleiding was popzangeres Björk die vorige week tijdens een concert opriep tot een onafhankelijk Tibet. Peking bestrijdt het Tibetaanse streven naar meer autonomie met harde hand. Het is dan ook niet de vraag óf, maar hooguit wanneer en hoe Peking gaat ingrijpen tegen de honderden Tibetaanse ballingen die vandaag beginnen aan een mars van zes maanden van India naar Tibet.