Seedorf heeft enig recht van spreken

Clarence Seedorf heeft afgezegd voor het EK. Daarmee heeft hij bondscoach Marco van Basten ernstig in verlegenheid gebracht.

De rust rond Oranje én bondscoach Marco van Basten, na maanden van toenemende kritiek ingetreden in het intermezzo naar het EK, is eerder dan voorzien abrupt verstoord – door toedoen nog wel van de meest gelauwerde veldspeler. Clarence Seedorf kan worden verweten dat hij nu toch doet wat hij als trotse vertegenwoordiger van het land ongepast leek te achten: bedanken voor de nationale ploeg. Maar het effect ervan zal óók zijn dat twijfels aan de capaciteiten van Van Basten worden aangewakkerd, of op z’n minst in herinnering worden geroepen.

Dat zou, vilein geredeneerd, een van Seedorfs oogmerken kunnen zijn. Even slecht gedacht heeft hij een pijnlijk tijdstip afgewacht, waar hem al eerder – vanuit zijn gezichtspunt dan – argumenten voor een breuk waren geboden. Sinds Seedorf in het najaar van 2006 bij Oranje werd teruggehaald speelde hij elf interlands, waarvan slechts vijf als basisspeler. Drie keer liet Van Basten hem kort invallen. „Je geeft en geeft en geeft, en je krijgt er niets voor terug”, zei Seedorf een jaar na zijn rentree al. Maar daarop volgde nog een zogenoemd verzoenend gesprek met Van Basten.

Nu wordt de bondscoach ernstig in verlegenheid gebracht. Hoe zal de manoeuvre van Seedorf overkomen bij zijn club AC Milan, waar Van Basten als begaafde oud-spits in hoog aanzien staat? In Milaan, waar Seedorf al jarenlang op het hoogste niveau een gerespecteerde rol speelde, kon al verwondering heersen over de vraag waarom zulks in Nederland onder de hoede nog wel van een in Italië geschoolde ex-werknemer niet lukte. Dergelijk onbegrip wordt alleen maar versterkt door een scheuring in dit precaire stadium, zo kort voor een groot toernooi.

Daar komt bij dat er in meer of mindere mate parallellen zijn te trekken met de lotgevallen van spits Van Nistelrooij (Real Madrid) en middenvelder Van Bommel (Bayern München), die zich eerder tegen Van Basten afzetten. Van Nistelrooij is weer terug bij Oranje, Van Bommel ging Seedorf voor in zijn weigering om nog onder Van Basten uit te komen. Aan alle drie kleven zeker kwalitatieve haken en ogen, maar een grote lijn tekent zich door Seedorfs besluit opnieuw af: Van Basten kan bepaalde spelers niet laten renderen zoals andere coaches in toch de grootste Europese competities.

De bondscoach van Oranje neigt sterk naar een ander genre: sierlijke jongelingen nog als Sneijder, Van der Vaart en Van Persie, onmiskenbaar zijn oogappels. Of zij een deugdelijk alternatief kunnen bieden is voorlopig de vraag, vooral omdat een bundeling van hun kwaliteiten het team óók kwetsbaar zou kunnen maken. Ze hebben daarnaast bepaald nog niet zoveel bewezen als bovenal Seedorf, die viermaal de Champions League won. Daaraan kan Van Basten worden herinnerd als het straks niet naar wens verloopt – en kwalificatiereeks en oefenduels hebben geleerd dat daarmee toch rekening moet worden gehouden.

Van Basten kan zich deels verweren zoals hij in het geval van Van Bommel al deed: formeel heeft híj de band met de verongelijkte spelers niet verbroken. Maar nu zijn afscheid nabij is kan daar (opnieuw) tegenover worden gesteld dat hij als bondscoach Oranje niet of in beperkte mate of pas laat (Van Nistelrooij, en het resultaat daarvan moet nog maar blijken) heeft willen modelleren naar sommige internationaal gewaardeerde spelers.

De indruk van Seedorf dat Van Basten hem ‘niet moet’, is geen ongegronde. Vorig najaar zei Seedorf, met zijn geldingsdrang, óók: „Ik wil graag een verlengstuk zijn met mijn ervaring onder zíjn leiding.” Niet vergeten mag worden dat Seedorf, bij AC Milan buiten het veld een bindende factor, tijdens het EK 2004 de saamhorigheid op zijn manier trachtte te bewaken: zalvend misschien en met Surinaamse warmte. Maar dat is nu eenmaal niet de manier van de afstandelijke Van Basten, die Seedorf bovendien niet goed genoeg vindt om zijn verlengstuk te zijn. Dat is zijn goed recht, maar de keerzijde is dat Oranje al nauwelijks rijpe spelers heeft met het karakter en de distantie om zich om de cohesie te kunnen en willen bekommeren.

Bedanken voor je nationale ploeg siert geen enkele voetballer, maar Seedorf kan worden nagegeven dat hij enig recht van spreken heeft. Voor Van Basten, hoe dan ook hierdoor meer getekend dan de speler, valt daarom te vrezen dat het een week vóórdat hij Oranje voor de EK-missie bijeenroept al met de rust is gedaan.