Vrouwen tennissen liever dan carrière te maken (opinie)

Het idee dat de man de kostwinner moet zijn, is onverwoestbaar. Vooral voor lager opgeleide vrouwen moeten er banen komen die hen verlokken te werken.

Wederom laat onderzoek zien dat Nederland nog steeds in de ban is van het calvinisme. Ook vrouwen zonder kinderen zijn niet bereid om fulltime te werken, meldde onlangs het Sociaal en cultureel planbureau (SCP). Vrouwen willen hun vrije leven liever niet inruilen voor een volwaardige baan die leidt tot economische zelfstandigheid. Terwijl belangenorganisaties en politiek een strijd voeren om de kinderopvang te verbeteren en arbeid te flexibiliseren, ter vergroting van de arbeidsparticipatie van vrouwen, blijkt nu dat de Nederlandse vrouw helemaal niet meer uren wil werken – zelfs de vrouwen zonder kinderen laten het afweten. Terwijl voor hen de beschikbaarheid van professionele en flexibele kinderopvang niet aan de orde is.

In Nederland werkt 68 procent van de vrouwen, maar slechts een kleine 20 procent werkt zoveel aantal uren dat zij economisch onafhankelijk genoemd mogen worden. Het is het gevolg van hardnekkige calvinistische cultuurpatronen. De vrouw hoort thuis te zitten om voor haar gezin te zorgen; werken beleeft zij dan ook als een noodzakelijk kwaad waar de partner bijvoorkeur voor in de wieg gelegd is.

Bij dit soort denken is weinig plaats voor nuance. Er zijn veel vrouwen die intellectuele of door andere capaciteiten veel geschikter zijn om als kostwinner te fungeren dan hun partner. Toch gebeurt dat niet. Ook als de vrouw in vijf dagen per maand evenveel zou kunnen verdienen als haar partner in dertig dagen per maand, blijft ze liever thuis, drinkt koffie, zwaait met haar tennisracket en maakt leuke fiets- en wandeltochtjes.

Tot op heden heette het dat de biologische moeder de beste opvoeder was. Dat valt te bezien. Feiten en cijfers laten zien dat Nederland binnen Europa het hoogst aantal alcoholisten kent onder de jeugd, om maar wat te noemen. Er is geen enkel causaal verband tussen het percentage thuiszittende vrouwen en het aantal ontspoorde jongeren.

Vooral hoog opgeleide vrouwen tonen welwillendheid om fulltime te participeren, terwijl laag opgeleide vrouwen de voorkeur geven aan een traditionele rolverdeling.

Ik pleit voor een 200.000 banenplan, ter vergroting van de participatie van vrouwen met vmbo-niveau en hoger. Er is een grote populatie vrouwen die nu op grote afstand staat van de arbeidsmarkt, vanwege de moederrol die ze in het verleden vervulden. Het is zaak dat deze groep de krachten gaat bundelen en, na bijscholing, zich gaat richten op professionalisering van de kinderopvang. Dat geeft de hoog opgeleide vrouwen ook meer ruimte om op hun niveau deel te nemen aan het arbeidsproces.

Het komt nu iets te vaak voor dat hoog opgeleide vrouwen tussen de 35 en 40 in de kracht van hun leven noodgedwongen thuis vertoeven. Het school- en opvangsysteem is zo wankel, dat zij hun kinderen nergens professioneel en vooral flexibel kunnen onderbrengen.

De lager opgeleide vrouwen kunnen hierin voor een doorbraak zorgen als zij er eveneens voor willen gaan. Zij hebben immers veel ervaring met de opvoeding van kinderen en het runnen van een huishouden. Een professionele (gesubsidieerde) nanny-opleiding en een nanny-service zou hieraan een bijdrage kunnen leveren.

Vergroting van de arbeidsparticipatie van vrouwen is economisch en maatschappelijk alleen mogelijk als voor een ieder ruimte wordt gemaakt, op grond van een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Dan moet er wel vaart worden gemaakt bij de realisatie van alle daarvoor benodigde faciliteiten, zoals professionalisering en flexibilisering van de kinderopvang, gespreide arbeidstijden ter voorkoming van filevorming, aaneengesloten schooltijden om te zorgen dat moeders meer uren kunnen werken in combinatie met gelijke beloning van mannen en vrouwen.

Het grootste rendement valt te behalen als de 68 procent van de vrouwen die nu al werken, meer uren willen gaan werken. Wat ook nodig is, is dat hoog opgeleide vrouwen kunnen doorstromen naar management functies in deeltijd: vier dagen per week. Ideaal is eigenlijk de 4/4-constructie waarbij beide ouders vier dagen werken. Dan moeten ze daar wel toe in staat worden gesteld door genoeg professionele buitenschoolse opvang te koppelen aan hulp in de huishouding.

persbericht SCP