drayer / Mieke had gerust haar kleren aan kunnen houden

De Socialistische Partij, hoorde ik gisteren op de radio, vindt zichzelf de laatste tijd te onzichtbaar. Daarom is ze begonnen aan een publicitair offensief, met een eigen krant en nieuwe spotjes.

Het eerste filmpje, sinds dit weekend alomtegenwoordig in de reclameblokken, toont een hoogbejaarde mevrouw die een striptease uitvoert. Ze vertelt dat ze jarenlang gewassen werd door ene Connie. Maar dat die nu ’te duur’ is. Dus komt er tegenwoordig ’een vreemde’, en daarna vast weer een vreemde. „Ik kan me net zo goed voor heel Nederland uitkleden”, zegt ze verongelijkt. Waarna ze haar striptease voltooit en de pay off op het scherm verschijnt: ’Voor een menselijke thuiszorg’.

Kamerlid Agnes Kant legt op de SP-website uit dat het spotje net zo shockerend is als ’de werkelijkheid’ zelf. „Het is ook iets om je voor te schamen.” En dat de betreffende mevrouw, de 88-jarige actrice Mieke, uit eigen ervaring weet waarover ze spreekt.

Ongetwijfeld tot tevredenheid van de SP trok het filmpje onmiddellijk alom de aandacht. De lezers van De Telegraaf lieten massaal weten het spotje ’misselijkmakend’ en ’mensonterend’ te vinden. „Misleidend”, brieste het CDA. „Een belediging voor mensen in de zorg.” „Hier herken ik de thuiszorg in Nederland totaal niet in”, zei de VVD. En de PvdA vond dat hier sprake was van ’misbruik’ van ouderen.

Zelfs toegewijd SP-senator Anja Meulenbelt zat er aanvankelijk mee in de maag. Maandag schreef ze op haar weblog: „Is het over de schreef, en welke schreef? Mag dit, kan dit, doet het waar het voor bedoeld is?” Maar een dag later was ze eruit en vond ze het ’een prachtig filmpje’. „Geen sentimentaliteit, geen grapjes en gegiechel, ik vind het adembenemend mooi.”

Adembenemend mooi? Als het spotje iets is, dan vooral adembenemend demagogisch.

Ik weet het, bij de SP zitten ze daar niet mee. Als je de socialisten moet geloven, leven wij in een van de onherbergzaamste naties ter wereld, onder het schrikbewind van het zoveelste kabinet-Balkenende. Daarom moet er voortdurend van alles worden gestopt. Is het niet de missie in Afghanistan, dan wel de uitverkoop van de beschaving. Is het niet de bureaucratie in de jeugdhulpverlening, dan wel de afbraak van de thuiszorg.

Die retoriek is ze, leve de democratie, van harte gegund. Maar in voornoemd spotje laten ze zich wel héél erg meeslepen.

Zo schuifelt de hoogbejaarde Mieke, klein detail, achter een looprek – zo’n grijs geval op vier poten. Realistisch, op het eerste gezicht. Alleen betreft het hier een model dat al een jaar of vijftien in onbruik is. Een beetje bejaarde beweegt zich tegenwoordig voort achter een kleurige rollator, met wieltjes, boodschappenmand en knijpremmen. Maar ja, zo’n onhandig looprek verhoogt natuurlijk wél het beoogde zieligheidseffect.

Nog zo’n detail: het filmpje, begrijp ik van de SP-website, komt voort uit verontwaardiging over de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning, die ruim baan biedt aan de marktwerking.

Maar uitgerekend de misstand die het filmpje schetst – onze ouderen moeten zich telkens door andere vreemden laten wassen – kan daar nooit het gevolg van zijn. De nieuwe wet regelt alléén de huishoudelijke kant van de thuiszorg. En wassen hoort daar niet bij. Zo’n taak wordt door hoger gekwalificeerden gedaan en valt onder de AWBZ, een wet die – vooralsnog – buiten de vermaledijde marktwerking blijft.

Uiteraard gaat er, markt of niet, van alles mis in de thuiszorg. En het kan beslist geen kwaad daar krachtig op te wijzen. Maar de hoogbejaarde Mieke had gerust haar kleren aan kunnen houden.

De gesproken column van Elma Drayer vind u op trouw.nl/video