wielrennen / Het cynisme moet uitgebannen worden

Het wielrennen verkeert nog steeds in zwaar weer, maar het peloton raast ondanks alle doping- en organisatieperikelen gewoon door. Dit weekeinde worden de Belgische kasseien aangedaan.

De heroïek van het wielrennen heeft veel van zijn glans verloren. De tijd dat de winnaar van een zware koers, met een door modder zwart geworden gelaat, uitgebreid op de smalle schouders werd geslagen, is voorbij. De coureur is verworden tot een verdachte, die op voorhand zijn onschuld moet aantonen, als een excuus voor zijn goede presteren.

De relatie tussen het publiek en het wielrennen is daardoor ernstig verstoord. De coureurs zijn lange tijd vreemdgegaan met verboden stimulantia. Toen dat uitkwam – met als tragisch dieptepunt de Ronde van Frankrijk van 2007– voelden de liefhebbers zich bedrogen. Dat wantrouwen is niet zomaar uit de wereld, daar is tijd voor nodig. Het cynisme heerst en om dat uit te bannen zijn harde maatregelen getroffen.

De belangrijkste vereiste is zelfreinigend vermogen, daar lijken de ploegen van doordrongen. Om hardnekkige dopingzondaars te kunnen traceren is het biologisch paspoort ingevoerd, mede op instigatie van de Rabobankploeg. In dat document worden alle individuele data van bloed- en urinemonsters bijgehouden. Bij toetsing aan de resultaten van dopingcontroles moet dan duidelijk worden hoe eerlijk een renner is, of is geweest.

Verwacht wordt dat het nog wel even duurt voor écht alle renners er van zijn doordrongen dat vals spel de sport kapot maakt. De leiding van de Rabobankploeg heeft besloten om zo min mogelijk risico’s te nemen. Renners worden intensief begeleid door de ploegleiders, die tegenwoordig ’rennerregisseur’ heten. „Dat is iets anders dan politieagent”, zegt Eric Breukink, een van de regisseurs. „Op die manier moet je het niet gaan voelen. Dan is het niet leuk meer.”

Breukink is ervan doordrongen dat de nieuwe spelregels er voor kunnen zorgen dat het professionele wielrennen iets van zijn oude glans hervindt. „Ik vind het erg jammer dat er door alle dopingperikelen niets overblijft van de helden van de afgelopen jaren. De sport heeft toppers nodig; renners die aanspreken. Op alle vlakken zitten we nu in een tussensituatie. Maar het herstel kan heel snel gaan.”

Het biologisch paspoort kan er voor zorgen dat meer renners hun sport eerlijk beoefenen. Het zorgt er waarschijnlijk ook voor dat de komende tijd juist meer coureurs worden gepakt. Interim-directeur Henri van der Aat van de Rabobankploeg sprak bij de presentatie van de equipe de verwachting uit dat het wielrennen in 2008 dieper zal zinken dan ooit. Na de wanvertoningen in 2006 en 2007 is volgens hem nog niet alle gif uit de wond.

Breukink hoopt op het tegenovergestelde: „Ik denk dat we met zijn allen de juiste weg zijn ingeslagen. Maar er zullen altijd renners blijven die het niet begrijpen. Geen enkele sport is schoon. Maar wij willen wel schoon schip maken en het biologisch paspoort kan daar – mits de regelmaat van de controles wordt gehandhaafd’– een belangrijke rol in spelen. Maar de verantwoordelijkheid ligt bij de renners. Zij hebben de sleutel in handen.”

Dit weekeinde begint het Europese wielerseizoen met de klassieker ’Omloop Het Volk’ (vandaag) en Brussel-Kuurne-Brussel (morgen). „Het publiek blijft het speciaal vinden”, heeft Breukink de afgelopen dagen gemerkt. „Renners die in slecht weer over de kasseien rijden, het heeft nog steeds iets heroïsch. Al voel ik ook het cynisme wel. Daar moeten we van af. Het sportieve aspect is ondergeschikt geraakt en dat heeft de wielerwereld misschien zelf wel over zich afgeroepen.”

Breukink haalt het plezier vooral uit de omgang met ’zijn’ renners. De Rabobankploeg heeft jonge, getalenteerde wielrenners die de voorhoede kunnen gaan vormen van wat ’het nieuwe wielrennen’ wordt genoemd – een dopingvrije sport waarin de meest getalenteerde als eerste over de finish komt. Afgelopen week was Breukink in Californië, waar de talentvolle Robert Gesink de zwaarste etappe in de gelijknamige ronde won. „Dat was een verademing. Lekker met een ploegje op stap. Dat laat alle negatieve gedachten verdwijnen.”

Amper terug in Nederland rinkelde de telefoon. De internationale wielrenunie (UCI) en de organisator van de Ronde van Frankrijk (ASO) gingen rollebollend over straat. Breukink werd direct weer geconfronteerd met de praktijk van alledag. De negatieve spiraal lijkt niet te doorbreken. Breukink: „En toch moeten we de sport gezond zien te krijgen. De jongens beginnen eind november met trainen en doen er veel voor. Het is echt niet zo dat we er maar wat middelen ingooien en dat ze dan hard gaan rijden. De nuance ontbreekt soms volledig in het debat en dat is jammer voor de renners die er zo hard voor werken.”