Obama moet Amerika in veilige haven brengen

De Amerikaanse kiezer wil een onverstoorbare kapitein in het Witte Huis, een president die het land uit de vele crises leidt. Wat willen Amerikanen van hun volgende president?

Na de politieke achtbaan van de regering-Bush heeft Amerika behoefte aan rust en regelmaat.

De rit begon in 2000 met een slopende hertelling in Florida, gevolgd door de verlammende ervaring van een eerste terroristische aanval op het eigen continent, en daarna twee slepende oorlogen in Afghanistan en Irak. In 2005 bracht de storm Katrina maatschappelijke ontwrichting in het Amerikaanse zuiden, een ramp die de bestuurlijke incompetentie van de regering-Bush voor iedereen pijnlijk zichtbaar maakte.

Als klapstuk dreigt nu de economische crisis het fundament onder de Amerikaanse droom weg te slaan. De grote meerderheid van de Amerikanen heeft schoon genoeg van George W. Bush en de Republikeinse partij.

Wat wordt het mandaat van de nieuwe president? Om te beginnen: het oplossen van een economische crisis, het dichten van een gapend gat in de begroting en het beëindigen van ten minste één van de twee oorlogen. Een onmogelijke opgave, want het ontbreekt voor al die onderwerpen aan een kant-en-klaar recept. Moet de markt als eerste worden gered? Of gaat het vooral om het steunen van het kleinbedrijf, het scheppen van banen en het behoud van huis en haard?

Barack Obama en John McCain spreken over de noodzaak de middenklasse te redden en bankiers ter verantwoording te roepen. De gebeurtenissen dwingen hen echter de maatregelen te steunen die Wall Street overeind moeten houden. Dat laat de komende president weinig ruimte voor gewaagde en diep ingrijpende initiatieven.

Het probleem is ook de manier waarop het debat wordt gevoerd. Want anders dan de verkiezingsretoriek suggereert, zit het leed niet hoofdzakelijk bij de middenklasse. Volgens het Amerikaanse Bureau van Statistiek behoor je daar immers toe als een derde van je inkomen opgaat aan woonlasten -- en er zijn weinig Amerikanen die zich die luxe kunnen permitteren. Feitelijk behoort bijna 70 procent van de Amerikaanse bevolking tot de arbeidende klasse of de armen. De loodgieters, buschauffeurs en onderwijzeressen, die keihard werken om de hypotheek of de school van hun kinderen te betalen, mogen zich nog gelukkig prijzen. De verkiezingsprogramma’s zwijgen in alle talen over maatregelen voor de echte armen, die zonder sociaal vangnet simpelweg op straat komen te staan.

En dan zijn er nog Irak en Afghanistan. John McCain, de man die zijn hele politieke biografie ontleent aan zijn militaire cv en gevangenschap in Vietnam, doet het verbazingwekkend slecht bij de militairen. De onvoorwaardelijke steun van Colin Powell voor het leiderschap van Obama snijdt de weg voor McCain als de gedoodverfde opperbevelhebber verder af.

Kwam de oppositie tegen de oorlog in de jaren zestig vooral van studentengroepen na de eerste oproep voor militaire dienst in Vietnam, nu kunnen uitgerekend de echtgenoten van de militairen rondom de legerbases tot de meest strijdbare campagnevoerders voor Obama worden gerekend. Het is een stille oppositie die niet de camera’s zoekt of de straat opgaat, maar die je eerder vindt bij, zeg, het honkbalveld in de suburb in de zachtglooiende heuvels van Virginia. Vanwege zijn stem tegen de oorlog in Irak steunen de soldaten in meerderheid Obama. Maar ook voor Irak – en Afghanistan – laat de nabije toekomst zich raden: de troepen gaan nog lang niet naar huis. In Afghanistan wil Obama zelfs meer inzet, om erger te voorkomen.

Amerika staat op het punt af te rekenen met een cohort van door populisme gedreven Republikeinse politici, die met George W. de vrije hand kreeg. Samen met de rechtse zender Fox News heeft dat gezorgd voor een gepolariseerd klimaat van diep en wederzijds wantrouwen tussen links en rechts. Het algemeen gevoel van onbehagen is in de VS nu zó groot, dat de Democraten aan de vooravond staan van een klinkende overwinning in het Huis van Afgevaardigden, de Senaat en waarschijnlijk ook het Witte Huis.

Volledig uitgewerkte programma’s ontbreken; maar er is vooral behoefte aan een onverstoorbare kapitein die zich niet laat intimideren door de vele voortrazende stormen. In deze tijden van rampspoed kiest het land niet voor een joviale, impulsieve McCain om mee in de kroeg te hangen, maar voor een bedachtzame Obama die Amerika helpt zoeken naar een weg uit de vele crises.