Amerika: Held of anti-held

weblog Over precies één week gaat Amerika naar de stembus. Wordt het Obama of toch McCain? Obama is de held van de media, en wordt door velen gezien als de verlosser in bange dagen.

Toen gisteren bij het tv-programma De Wereld Draait Door aan opiniepeiler Maurice de Hond werd gevraagd of er nog een sprankje hoop was in deze tijd van financiële en politieke catastrofes, antwoordde hij op religieuze toon: ‘Obama’.

McCain drijft al maanden de spot met het messiaanse imago van Obama. Het Republikeinse campagneteam heeft zelfs spotjes gemaakt waarin Obama wordt vergeleken met een popidool. Ze hopen dat de Amerikaanse kiezers gaan inzien dat Obama’s roem net zo vergankelijk is als dat van een eendagsvlieg in de top 40. McCain afficheert zich intussen als de anti-held. En dat is opmerkelijk. Want jarenlang was uitgerekend McCain de ultieme held: de oorlogsveteraan, kameraadschappelijk, die helse ontberingen had doorstaan. Waarom nu opeens de anti-held?

In Nederland is de rol van anti-held slim. Nederlanders hebben het niet zo op gedoodverfde winnaars. Veelal gaat de voorkeur uit naar diens tegenstrever: de onhandige die het opneemt tegen het succesnummer. Daarom won ooit bij het tv-programma Idols de anti-held Jamai, en niet Jim. Daarom heeft Jan Peter Balkenende al drie keer de verkiezingen gewonnen, ook al legt hij het qua retorische begaafdheid en charisma af tegen andere partijleiders.

De hernomen populariteit van Wouter Bos heeft ook te maken met het feit dat hij ‘saaier’ is geworden. Hij concentreert zich op z’n werk, draagt stropdassen, is minder glad en heeft wat krassen op z’n blazoen. Hij krijgt meer succes omdat hij steeds meer op anti-held Balkenende gaat lijken.

In Amerika is het net iets anders. Daar worden helden en anti-helden afgewisseld. Na Nixon wilde Amerika geen heroïsche man aan het roer. Ze kozen Jimmy Carter, een timide en intellectuele man. Daarna Ronald Reagan, een held. Toen Bush sr., een bedaagde Republikein. Clinton was een typische held, maar was door zijn persoonlijke uitspattingen, én door zijn ‘rechtse’ economische opvattingen ook afwijkend binnen zijn partij. Ook Bush jr. profileerde zich in 2000 als anti-held. Tegenover zijn Al Gore, die Washington kende als zijn broekzak, zette Bush zich neer als een soort plattelandskandidaat. Nu proberen zowel Obama als McCain zich als outsider te profileren. Obama belooft ‘Change’ en McCain wil te boek staan als ‘Maverick’, wat ‘ongebrandmerkt’ betekent.

Maar wie van de twee is nu de werkelijke outsider? Ik denk McCain. Hij heeft bewezen zich te durven verzetten tegen zijn eigen partij. Hij werkte veel samen met de Democraten in de Senaat en behoort (gelukkig) niet tot de dogmatische christelijke stroming in Amerika. McCain durft, is een echt buitenbeentje. Ook in zijn uiterlijk is hij een anti-held. Door zijn houterige motoriek en ouderdom wekt hij sympathie, waar Obama te gepolijst is.

Maar of het McCain gaat helpen? Gezien de steeds wisselde voorkeur tussen helden en anti-helden, lijkt het nu logisch dat Amerika kiest voor een held. Obama dus. Misschien moet McCain het over 4 jaar nog maar eens proberen. Hij is dan weliswaar 76 jaar, maar heeft de statistieken wel weer wat mee.