Aanpassing ontslagvergoeding gelijk aan versobering

De Nederlandse kantonrechters herzien vanmiddag hun formule voor het berekenen van een ontslagvergoeding. Deze moet omlaag.

Discussie over het ontslagrecht ten einde? Niet onder de Nederlandse kantonrechters, die vanmiddag in Utrecht bijeenkomen. Zij buigen zich over de herziening van de kantonrechtersformule, een richtlijn waarmee de rechters ontslagvergoedingen berekenen.

Maar er is toch tijdens het Najaarsoverleg al een akkoord gesloten over het ontslagrecht?

Het kabinet heeft met werkgevers en werknemers afgesproken dat mensen die meer dan 75.000 euro per jaar verdienen bij ontslag nooit meer mogen krijgen dan 75.000 euro. Volgens kantonrechter Cees Wallis betreft dit slechts 10 procent van de Nederlandse werknemers. Zij kunnen nu geen beroep meer doen op de kantonrechtersformule. Maar voor 90 procent van de werknemers is dus tijdens het Najaarsoverleg niets geregeld. De kantonrechters willen dat nu alsnog doen. Zij hebben vijf kantonrechters aangewezen om daarvoor een plan te schrijven, dat in september aan de hele beroepsgroep werd toegezonden.

Waarom kunnen kantonrechters bepalen hoe hoog de ontslagvergoeding mag zijn?

Kantonrechters zijn ervaren rechters die alleen, en op relatief korte termijn, kunnen beoordelen welke ’billijke’ ontslagvergoeding een werknemer toekomt. Tegen zo’n uitspraak kan je niet in hoger beroep gaan. Volgens de wet is de kantonrechter de aangewezen persoon om over arbeidszaken te vonnissen als werkgever en werknemer er onderling niet uitkomen.

Kantonrechters waren erg vrij in het vaststellen van een vergoeding, omdat er geen wetgeving over bestaat. Hun enige houvast is het rechtsbeginsel van de redelijkheid en billijkheid. Om te voorkomen dat kantonrechters heel verschillend oordelen over vergoedingen, is in 1997 de kantonrechtersformule opgesteld.

Wat is de kantonrechtersformule?

De formule luidt A x B x C. Daarbij staat de A voor het aantal gewogen dienstjaren, de B voor het maandsalaris en de C voor een billijkheidscorrectie. Per gewerkt jaar krijg je in beginsel één maand salaris mee. Maar de jaren worden nog eens ’gewogen’: voor de gewerkte jaren tussen de 40 en de 50 krijg je anderhalve maand, en boven de 50 wordt dat twee maanden per dienstjaar.

De billijkheidscorrectie kan ertoe leiden dat er nog iets meer of minder wordt uitgekeerd. Heeft een werknemer het ontslag aan zichzelf te danken, dan wordt het bedrag naar beneden of zelfs naar 0 bijgesteld. Is er echter geen duidelijke reden voor ontslag, en werkt iemand al jaren voor een bedrijf, dan kan de vergoeding oplopen tot een paar jaarsalarissen.

Waarom moet de formule veranderen?

Door de vergrijzing wordt de groep van vijftig-plussers steeds groter. Dit betekent dat er steeds vaker twee maandsalarissen per gewerkt jaar moeten worden meegegeven. Dit zou niet goed zijn voor de doorstroming op de arbeidsmarkt. Werkgevers zouden huiveriger worden vijftig-plussers in dienst te nemen als het zo duur is hen te ontslaan.

Een ander dilemma is het deeltijdpensioen. Volgens de formule mag de ontslagvergoeding nooit meer zijn dan het bedrag dat je anders had verdiend als je tot je pensioen zou hebben doorgewerkt. Maar dat is steeds moeilijker te berekenen als mensen gedeeltelijk met pensioen gaan.

En dan zijn er nog de veertigers, die na ontslag makkelijk een nieuwe baan vinden maar er wel vandoor gaan met hoge vergoedingen. Die zouden eigenlijk niet nodig zijn.

Wat moet er dan aan de formule veranderen?

De uitkeringen zullen waarschijnlijk lager worden. De indeling in de drie leeftijdsfasen van 40-minners, mensen tussen de 40 en 50 en 50-plussers zal naar verwachting worden uitgebreid. Zo kun je de dienstjaren wat preciezer wegen.

De Kring van kantonrechters heeft de plannen voor de herziening tot nu toe geheim gehouden. „Het ligt politiek gevoelig”, erkent kantonrechter Wallis. „Hoe meer mensen zich in de discussie mengen, hoe moeilijker het donderdagmiddag wordt om eruit te komen. Als het dan al gaat lukken. Misschien komen we wel zonder nieuwe formule naar buiten.”