Beeld en geluid zijn nu echt broer en zus

Erik de Jong –beter bekend als Spinvis– componeerde de muziek bij de politieke komedie ’Vox Populi’ van Eddy Terstall. De Utrechtenaar die op het Nederlands Film Festival zijn favoriete film presenteerde, wil nu ook zelf een film maken. Spinvis: „Ik denk aan een muziekfilm als ’Head’ van The Monkees, gemaakt in de goede psychedelische traditie. En dan gecombineerd met ’The Sound of Music’. Of neem ’Les Parapluies de Cherbourg’ waarin mensen opeens beginnen te zingen. Dat vind ik zó mooi. Vooral als de tijd, en dus ook het verhaal, even stil staat.”

„We leven in boeiende tijden”, zegt Spinvis opeens halverwege het gesprek in de Utrechtse Winkel van Sinkel. De componist, muzikant en zanger doelt niet alleen op zijn eigen wonderlijke winkel. In één week tijd beleefde hij de première van ’Vox Populi’, waarvoor hij de mooie, dromerige muziek schreef. Hij was met zijn band ook voor het eerst in Berlijn waar de vonk naar eigen zeggen oversloeg. „We traden op in een DDR-bioscoop, zo’n gigantische, oude Oost-Duitse bioscoop waar vroeger al die Russische propagandafilms te zien waren. Het was tof. Het sloeg aan. En ik heb goede hoop dat het een vervolg krijgt, en dat we daar een beetje voet aan de grond zullen krijgen.”

In dezelfde week in september presenteerde Spinvis op het Nederlands Film Festival ook zijn favoriete Nederlandse film. Hij koos een Vlaamse magisch realistische film uit 1974: ’De Komst van Joachim Stiller’ van Harry Kümel.

„Ik zag de film in 1976 op televisie. Ik was vijftien jaar, en geïnteresseerd in alles wat geheimzinnig en sprookjesachtig was. Ik verslond de boeken van de Amerikaanse sciencefictionschrijver H.P. Lovecraft, en ik las ’Alice in Wonderland’ van Lewis Carol. Bij ’De Terugkeer van Joachim Stiller’ zat ik op het puntje van mijn stoel. Dit kende ik niet van Nederlandse films, die droomachtige sfeer. En misschien is de term magisch realisme nu een beetje ouderwets, maar in dat surrealistische karakter van beeld en geluid meen ik toch wel iets te herkennen wat de dingen om ons heen beter benoemt dan het zogenaamde realisme.”

Samen met Hanko Kolk heeft Spinvis nu zelf een scenario geschreven voor een muziekfilm met veel ruimte voor magie. Met behulp van een hele bijzondere drug in de vorm van een ’inhaler’ kun je visioenen krijgen van het verleden en de toekomst. Je kunt opeens weer bij je eerste liefje zijn, maar je kunt ook ergens in de toekomst belanden. Het spulletje is zo inventief, dat heel Nederland er aan verslaafd is. En het is een serieus project. De scenaristen zijn bij het Filmfonds geweest. „Het idee sloeg aan, maar we zijn nog wel een keer teruggestuurd met huiswerk, en dat begrijp ik wel. Als je een hoop geld vraagt, moet een project ook wel marketingtechnisch een beetje in orde zijn.”

Spinvis maakte al eerder muziek voor de tv-series ’Najib en Julia’ en ’Medea’, beide van Theo van Gogh. Voor ’Vox Populi’ heeft hij nu een score gemaakt en schreef hij drie liedjes. „Ik hou niet zo van muziek die de scène bevestigt. Dat je zeg maar een bananenschil ziet, en dat je dan een bananenschilmuziekje hoort. Nee, dan vind ik het leuker om daar bijvoorbeeld heel droeve muziek onder te zetten. Dan gebeurt er wat. Dan worden er verschillende signalen afgegeven. Het wordt dan een beetje de vraag wat je moet voelen, en dat geeft verdieping aan zo’n scène.”

Werken met beeld en geluid – en hier komen de boeiende tijden – gaan meer en meer samen, zo vertelt Spinvis. „We leven nu in een periode dat heel veel mensen muziek ’kijken’ op YouTube. Beeld en geluid waren natuurlijk al langer broer en zus, maar nu is zelfs de software precies hetzelfde. De computer waarmee ik muziek maak, daar maak ik ook beelden mee. En dat geldt ook voor de mobiele telefoon met camerafunctie. Als er nu een Mozart van de cinema opstaat, dan zal hij waarschijnlijk met zijn mobieltje een film maken. Wat er nu allemaal gebeurt op YouTube, al die mensen die zelf hun films maken, op een gegeven moment staat er iemand op die daar iets mee gaat doen, en met een hele nieuwe taal komt. Want daar draait het uiteindelijk om. Er zijn een paar dingen die je kunt vertellen, over het leven, de liefde en nog wat dingen. Waar het om gaat is een taal vinden om de dingen uit te drukken.”

„Ja, in België is het allemaal wat verbeeldingsrijker. In Nederland draait het – als vanouds – wat meer om de verkoop. Ik wil de deuren en ramen best een beetje openzetten voor het niet-realistische vertellen in Nederland. Waarom zouden we het altijd over het failliet van het menselijk streven hebben? En aanverwante onderwerpen? Op je 22ste weet je wel dat alles onwaar is, en gelogen, en dat de mens veel complexer en egoïstischer in elkaar zit dan hij wil zeggen. Dat wordt op je 30ste dan nog eens bevestigd. Maar dat hoef je dan toch niet continu aan te tonen? Jezus, weer een film over de slechtheid van de mens, denk ik dan. Ik ga liever op zoek naar iets anders, iets dat achter ’het realisme’ zit.