Balkenende de mist in met innovatieplatform

Het innovatieplatform, in 2003 groots gepresenteerd door premier Balkenende, kreeg in zijn eerste jaren niets voor elkaar.

Het moest een pronkstuk worden van premier Balkenende: het innovatieplatform waar hij persoonlijk leiding aan zou geven om Nederland weer op te stuwen in de vaart der volkeren. Het verzandde in een competentiestrijd tussen ministeries en zouteloze praatsessies, concludeert politicoloog en bestuurskundige Frans Nauta in een gisteren gepubliceerd boek.

Als oprichter van ’Nederland kennisland’ werd Nauta vijf jaar geleden door Balkenende gevraagd om secretaris te worden van een op te richten innovatieplatform. Jack de Vries, bij de oprichting naaste adviseur van de premier, concludeert een paar jaar later tegenover Nauta dat het voornaamste doel niet is gehaald: het premierschap van Balkenende meer profiel geven met het innovatieplatform. Balkenende had onderschat hoeveel tijd het premierschap zou vergen.

„Door de verwachtingen zo hoog op te kloppen, was het risico groot dat een minstens zo grote teleurstelling zou volgen”, schrijft Nauta. Zelf concludeert de PvdA’er dat eigenlijk niemand echt iets wilde maken van dat platform. Vanaf het begin was er strijd tussen Maria van der Hoeven, toen nog minister van onderwijs, en de toenmalige minister van economische zaken Brinkhorst.

Bovendien kreeg Nauta weinig draagvlak voor extra investeringen in onderwijs, onderzoek en meer samenwerking met het bedrijfsleven, omdat er geen VVD’ers in het platform zaten. Toenmalig staatssecretaris Annette Nijs van onderwijs was lid, maar door Van der Hoeven werd ze al snel weggestuurd. Balkenende weigerde vervolgens categorisch om de VVD-minister van financiën, Gerrit Zalm, te vragen deel te nemen.

Net voor de oprichting was er een onderraad voor innovatie in het leven geroepen. De ambtenaren die zich daarmee bezig hielden, hadden volgens Nauta geen behoefte aan concurrentie. Maar ook andere ambtenaren die met langer lopende innovatieprojecten bezig waren, werkten tegen. Zo zat er volgens Nauta niemand op het innovatieplatform te wachten.

Als relatieve buitenstaander ziet Nauta onwil en tegenwerking in de politiek. Zo weigerde Van der Hoeven iets te veranderen aan het systeem waarop universiteiten worden gefinancierd voor onderzoek ’omdat ze geen ruzie wilde’. Die verandering was volgens leden van het platform nodig om betere banden te smeden tussen onderzoekers en bedrijfsleven. Het innovatieplatform lag de afgelopen jaren vaker onder vuur. De VVD wil het afschaffen.

Nauta’s conclusie: Als je wilt vernieuwen, ga dan zelf aan de slag.