Falen justitie Nigeria tot in dodencel zichtbaar

Uit onderzoek blijkt dat armoede in Nigeria de doorslaggevende factor is om in de

De grote overeenkomst tussen de 731 Nigerianen die momenteel in de dodencel zitten is dat ze alle straatarm zijn. Dat blijkt uit onderzoek van Amnesty International.

Het vuurpeloton is in Nigeria afgeschaft met het eind van de militaire dictatuur in 1999. Gestenigd wordt er ook niet, ondanks het feit dat het islamitische strafrecht in de noordelijke deelstaten dat als straf oplegt voor verkrachting en ’misdrijven’ als sodomie, lesbisch gedrag en overspel.

Maar opgehangen wordt er nog wel. Officieel voor het laatst in 2002 toen de gouverneur van de noordelijke deelstaat Kano uitvoeringsbevelen tekende. Amnesty International ontdekte na uitgebreid onderzoek in ’s lands gevangenissen en dodencellen dat er sindsdien nog wel degelijk doodstraffen zijn uitgevoerd.

„Er zou een moratorium zijn, maar iedereen zegt daar wat anders over”, zegt de Nederlandse Aster van Kregten vanuit de Nigeriaanse hoofdstad Abuja. Daar lobbyt de onderzoekster nu namens Amnesty voor een stop op het uitvoeren van doodstraffen.

De politie in Nigeria is chronisch onderbezet en onderbetaald. In het enorme land is slechts één politielaboratorium, één ballistisch onderzoeker en geen database voor vingerafdrukken. Bovendien is het levensgevaarlijk agent te zijn. In 2007 werden er 101 doodgeschoten door vermoedelijke overvallers.

De 140 miljoen Nigerianen zuchten onder de gewelddadige misdaad in het land. Het is daarom geaccepteerd gebruik geworden dat de politie op haar beurt op straat of in de eigen cellen verdachten doodschiet, zo’n honderd in 2007.

De slachtoffers van deze willekeur zijn talrijk. Een speciale gezant van de VN constateerde in 2005 en in 2008 dat het label ’overvaller’ te vaak gebruikt wordt om onschuldigen vast te zetten of te vermoorden.

In het rapport van Amnesty vertellen diverse gevangenen over hun lot. Velen zijn op straat opgepakt, en konden niet het losgeld vragen dat corrupte agenten vervolgens vragen. Geld voor een (goede) advocaat hadden ze evenmin, en soms mag zo’n advocaat van de rechter niets zeggen. Soms vraagt de politie ’benzinegeld’ om een alibi te onderzoeken. Via marteling dwingt de politie bekentenissen af, en daarbij wordt zelfs in het lichaam geschoten. Ruim de helft van de doodvonnissen is uitgesproken op basis van dit soort schriftelijke bekentenissen.

De meeste verdachten die al jarenlang vastzitten in dodencellen hebben evenmin geld om op de lijst te komen voor een gratieverzoek. Tientallen hebben meer dan 20 jaar moeten wachten voordat zij in beroep werden gehoord.

De overheid weet dat veel niet deugt in het juridisch stelsel. „Daarom benoemde de democratische regering die in 1999 aantrad tweemaal een onderzoekscommissie. Die bevalen allebei een moratorium op uitvoering van de doodstraf aan, omdat in het huidige rechtsstelsel een eerlijk proces onmogelijk is”, zegt Van Kregten. Maar die aanbevelingen zijn nog niet overgenomen door de 36 deelstaten, en verder is er ook bijzonder weinig ten goede veranderd.

„Het is werkelijk verschrikkelijk te bedenken hoeveel onschuldigen mogelijk zijn geëxecuteerd en wellicht nog worden geëxecuteerd”, zegt Van Kregten.