’Bonusregelingen juist goed voor economie’

Bonussen en optieregelingen gaan fraude tegen, stelt hoogleraar David Larcker. Gooi ze niet overboord, want dat is slecht voor de economie.

De beurskoersen dalen en de bonussen en optiepakketten voor topmanagers hebben het gedaan. Iedereen vervloekt het belonen van risico nemen, maar David Larcker niet. De hoogleraar aan de universiteit van Standford in de VS gaf donderdag een lezing aan de Universiteit van Tilburg.

Zijn bonussen niet de oorzaak van de huidige crisis?

„Bonussen zijn niet per se slecht. Ik blijf geloven in betalen voor prestaties. Het is fout als bonussen niet in verhouding staan tot de geleverde prestatie. Bij een bonus op basis van één jaar is niet in te schatten of die terecht is. Beter kun je iemand 50 miljoen in het vooruitzicht stellen als over vijf jaar blijkt dat hij het goed gedaan heeft.

Het gaat om veel geld, maar daar staat tegenover dat managers ook zelf enorme risico’s lopen. Ik vind dat ze verplicht aandelen in hun bedrijf zouden moeten aanhouden. Helaas zien we nu dat onze overheid de managers ’uitkoopt’, waardoor ze het risico niet hoeven te dragen. Ze hebben natuurlijk veel geld verloren, maar niet zoveel als de schade die ze hebben aangericht.”

Bent u dan tegen het reddingsplan van de Amerikaanse regering?

„Nee. Ze kunnen nu niet anders meer. Maar in het verleden hadden managers beter gewaarschuwd moeten worden voor de gevaren. Bonus-regelingen kunnen leiden tot het nemen van onverantwoorde risico’s, als er niet voldoende regulering is. Veel bedrijven hebben risico-controle-commissies, maar daar is onvoldoende expertise. Ze kunnen niet goed meer volgen waar managers mee bezig zijn. Bedrijven moeten desnoods consultants van buiten inschakelen voor controle.”

U heeft onderzoek gedaan naar het verband tussen beloningen en fraude. Waarom?

„Veel mensen zijn bang dat managers gaan knoeien met de cijfers, dus de winst beter voor te doen dan in werkelijkheid, zodat ze een hogere bonus krijgen. Wij hebben een database met duizend Amerikaanse bedrijven bestudeerd. Daaruit bleek dat slechts tien procent van de bedrijven die bonussen geven, achteraf kleine of grote fouten in de boekhouding hebben. Slechts vijf procent wordt door aandeelhouders voor de rechter gedaagd. De meeste mensen zijn eerlijk. Het gaat wel mis, zoals in het geval van de fraude bij Ahold in Nederland. Maar het zijn die paar rotte appels die in de pers het beeld bepalen.”

U zegt zelfs dat bonussen leiden tot minder fraude.

„Raden van commissarissen die topbestuurders hoge beloningsregelingen in het vooruitzicht stellen, houden bestuurders vrijwel altijd beter in de gaten. Er komt een strengere controle op fraude.”

Vooral de hoogste bonussen wekken wrevel. Bestaat er een ideaal maximumbedrag?

„Daarop weet niemand het antwoord. De echt goede topmanagers verdienen het geld dat je aan ze uitgeeft ruimschoots terug. Het hangt ook van het bedrijf af: bij een technologisch concern werken bonussen goed, omdat ze innovatie stimuleren. Bij een stroomleverancier niet, die moet alleen zorgen dat het stopcontact het doet.”

Heeft de huidige aversie tegen bonussen een negatief effect op de economie?

„Bij bedrijven die genationaliseerd zijn gaan de bonussen zeker omlaag, anders krijgen regeringen problemen met hun kiezers. Als bonussen dalen tot onder een bepaald niveau kan dat zeker negatief zijn. Maar ook hier: niemand weet wat dat niveau dan is.”