Bonden moeten seksuele intimidatie aanpakken

Een zwarte lijst en een goedkopere Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) zijn wapens om recidivisten op gebied van seksuele intimidatie uit de sport te weren.

Een verplicht keurmerk van sociale veiligheid voor sportclubs is voor Petra Moget het ideaalbeeld. Maar de medewerkster bestrijding seksuele intimidatie bij NOC-NSF weet ook dat de sport daar nog niet aan toe is.

„Verenigingen moeten al zoveel keurmerken hebben, ze zitten niet op nog een te wachten. Bovendien hangt dit onderwerp nog altijd in de taboesfeer. Sporten is gezellig, daar hoort het verhaal over seksuele intimidatie niet bij. Terwijl je, om de gevaren tegen te gaan, die moet zien en kennen.”

Ze stelt vast dat veel problemen bij clubs binnenskamers blijven. „Ze durven geen preventieve maatregelen te nemen omdat ze bang zijn voor stront aan de knikker. En als gevolg daarvan krijgen ze die juist. Om het tij te keren moet worden opgetreden, zodat ouders hun kind met een gerust hart bij de club kunnen achterlaten.”

Twaalf jaar geleden sloegen drie judoka’s alarm met hun verhaal over misbruik door hun trainer. Gisteren werd na het minisymposium ’Seksuele intimidatie in de sport’ het tienjarig bestaan gevierd van de vertrouwenspersonen van NOC-NSF. Maar niemand die na al die tijd het probleem nauwkeuriger kan omschrijven dan ’top van de ijsberg’.

Er zijn gedragsregels gekomen, die in 1997 werden ondertekend door alle negentig bonden. In datzelfde jaar besloot de gymnastiekunie een zwarte lijst op te stellen van plegers van seksuele intimidatie. Het is, afgezien van de gehandicaptensportbond, de enige sportorganisatie die op die wijze actie ondernam.

Moget is voor NOC-NSF en in samenwerking met het College Bescherming Persoonsgegevens bezig met het maken van een vergelijkbaar ’sportregistratiesysteem’ voor de hele georganiseerde sport. In haar strijd kreeg ze tijdens het symposium politieke steun van minister van justitie Hirsch Ballin, die toezegde de verstrekking van een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) sneller en eenderde goedkoper (nu 30,05 euro) te maken.

Registreren en controleren moeten het voor recidivisten op zijn minst moeilijk maken in de sport terug te keren. Dat lukt zelfs de KNGU niet. Daar staan slechts overtreders op de lijst gedurende hun strafrechtelijk onderzoek en strafperiode.

„Er staan tussen de 10 en 25 mensen op. Wie zijn straf heeft uitgezeten gaat er af”, zegt Jaap Wals van de KNGU. „Ook recidivisten. Dat is een dilemma, maar we willen aan de wettelijke eisen voldoen.”

Wals constateert dat overtreders terugkeren in hun eigen sport, naar andere sporten overstappen of zelfs in het buitenland opduiken. „We waarschuwen in dat soort gevallen, maar worden soms genegeerd. Want het is een goede trainer, is dan de redenering.”

Dat laatste was tijdens het symposium voor verschillende sprekers herkenbaar. Charismatische trainers worden op handen gedragen. Ook als bekend wordt dat zij plegers zijn en zelfs door ouders die hun kinderen onder zo iemand laten trainen. Geregeld viel de term groupie-gedrag.

Voormalig zwemtrainer Cees Vervoorn: „Ik maakte mee dat ouders hun kinderen gewoon naar de club bleven sturen, terwijl de zaak tegen hun trainer groot in de krant stond. Onbegrijpelijk, maar het gebeurt gewoon.”

Geert Slot, hoofd strategie en beleid bij NOC-NSF, denkt dat tussen de twee en vier jaar het sportregistratiesysteem soelaas kan bieden. Mensen die op die ’zwarte lijst’ komen, gaan daar niet automatisch vanaf na het verstrijken van hun straf. Recidivisten zullen er altijd op blijven staan.

Het samenstellen van de lijst moet uiterst zorgvuldig gebeuren en de inventarisatie van plegers bij alle bonden kan jaren duren. Een andere oplossing, het vragen van een VOG van alle vrijwilligers die in de sport werkzaam zijn, gaat Erica Terpstra, voorzitter NOC-NSF, veel te ver. Het is voor 1,2 miljoen medewerkers gewoon niet te organiseren.

„Maar we kunnen het de clubs wel aanbevelen bij de aanstelling van jeugdcoaches”, aldus Terpstra. „Mogelijk moeten we dat zelfs verplicht stellen, met als dwangmiddel consequenties voor de subsidie.”