Leiders Azerbeidzjan en Armenië praten in Moskou

Azerbeidzjan en Armenië voeren dit weekeinde in Moskou een gesprek over vrede, op initiatief van het Kremlin. Na de strijd in Georgië eist Rusland nu in de Kaukasus de rol van vredesstichter op.

De Russische president Dimitri Medvedev was er al een tijdje mee bezig. Hij bezocht vorige week president Serge Sarkisian, nadat hij eerder al had gesproken met diens Azerbeidzjaanse evenknie Ilham Alijev. Zondag ontvangt Medvedev beide heren voor een goed gesprek over Nagorno-Karabach.

Wegens deze Armeense enclave in Azerbeidzjan leven Armenië en Azerbeidzjan op voet van oorlog met elkaar. Begin negentiger jaren voerden beide landen daarover een bloedige strijd. Daarbij vielen zo’n 30.000 doden; 800.000 Azerbeidzjanen werden uit de regio verdreven. Sindsdien is de enclave semi-onafhankelijk – een onafhankelijkheid die door niemand wordt erkend.

Het ’bevroren conflict’ is opnieuw in de schijnwerpers komen te staan sinds de oorlog rond een andere territoriale kwestie op de Kaukasus: de Georgische regio’s Zuid-Ossetië en Abchazië. Rusland heeft in augustus dat conflict militair ’opgelost’. Sindsdien is het het enige land van betekenis dat deze afgescheiden regio’s als onafhankelijke staten erkent.

Met de oorlog onderstreepte Moskou zijn aanspraken in de regio. Het gebied is van groot strategisch belang als knooppunt van olie- en gaspijpleidingen – bestaande en geplande – die via Turkije naar Europa lopen.

Turkije, Armenië en Azerbeidzjan houden elkaar in een wurggreep. President Alijev van Azerbeidzjan won deze maand (oneerlijke) verkiezingen met beloftes over herovering van Nagorno-Karabach. Het olierijke land heeft zijn defensiebegroting in vijf jaar tijd verhoogd van 150 miljoen dollar tot 1,3 miljard. Daar moet 50 procent bovenop, vindt Alijev.

Armenië heeft niet alleen ruzie met Azerbeidzjan, maar ook met Turkije. Dat land is bondgenoot van Azerbeidzjan. Ook weigert Ankara de genocide op de Armeniërs, begin vorige eeuw, te erkennen. Door vijanden ingeklemd, is Armenië voor zijn handel aangewezen op Georgië. De oorlog daar heeft Armenië een enorme economische klap bezorgd.

Dat helpt verklaren waarom vorige maand Armenië een spectaculair gebaar maakte: de Turkse president Gül werd uitgenodigd om een voetbalwedstrijd bij te wonen. Turkije heeft aangegeven graag te willen bemiddelen in het conflict met Azerbeidzjan. In dat streven ondersteunt de Navo Turkije van harte.

Nu is de Kaukasische knoop zo ingewikkeld en de standpunten zijn zo vastgeroest, dat een oplossing bepaald niet in het verschiet ligt. Maar als er, hoe voorzichtig ook, gedacht wordt over vrede, dan eist Moskou wel de voorzittershamer op.