Zwart Virginia blijft sceptisch over winst

Democraat Obama leidt in peilingen in Virginia, de staat die zich afscheidde om de slavernij te kunnen behouden. Toch durven zwarten nog niet te rekenen op een overwinning op 4 november, hoewel ze inmiddels in de meerderheid zijn.

Half verscholen tussen hoge, moderne gebouwen ligt aan Clay Street in Richmond in de Amerikaanse staat Virginia een oude, smetteloos wit geverfde villa. Die kleur is geen toeval. Tijdens de Burgeroorlog (1861-1865) was dat pand hét Witte Huis van het opstandige Zuiden.

Een gids leidt groepjes bezoekers naar het kantoortje op de eerste verdieping, van waaruit de eerste en enige president van het Zuiden, Jefferson Davis geheten, zijn rebellenstaat bestuurde. In de kamer ernaast sliep hij met first lady Varina in één bed. Dat vond de elite van Richmond vreselijk ordinair, verhaalt de gids.

Onder de bezoekers bevinden zich die middag geen zwarten. Ook in het aangrenzende museum, dat gewijd is aan het Zuiden en de Burgeroorlog, is geen zwarte te zien. Verwonderlijk is dat niet: het Zuiden scheidde zich af om aan de slavernij vast te kunnen houden.

Buiten op Clay Street zijn de zwarten volop aanwezig. Zij vormen sinds enkele decennia de meerderheid in Richmond. Ook burgemeester Douglas Wilder is zwart en een Democraat. Hij is een legendarisch figuur: in 1989 werd hij de eerste zwarte die tot gouverneur van een staat verkozen werd, en wel van Virginia.

Het is dus eerder vertoond dat zwarte Democraten een verkiezing winnen in die zuidelijke staat. Evengoed zal Barack Obama geschiedenis schrijven als hij op 4 november in Virginia wint. Deze staat heeft de laatste 44 jaar bij presidentsverkiezingen niet meer voor een Democraat gekozen.

Ook jongeren in Richmond, zoals personeelsmedewerker Dana Henry (19) zijn goed doordrongen van het historische karakter van Obama’s kandidatuur. „De zwarten hebben zo’n lange weg moeten afleggen om dit punt te bereiken, ook in Virginia. Het weegt voor mij zwaar dat hij de eerste zwarte president kan worden.”

Obama leidt in de laatste peilingen in Virginia. Maar nogal wat zwarte kiezers blijven sceptisch. „Hij wint Virginia niet”, bezweert verpleegster Shantell Jones. „Te veel mensen, zeker op het platteland, kiezen nooit voor een zwarte, als het erop aankomt.”

Collega Cheryl Roberts betwijfelt of de kiezers van Hillary Clinton uit de voorverkiezingen wel op Obama overstappen. „Vier jaar geleden verenigde de Democratische partij zich rond John Kerry. Nu sputteren veel Clintonmensen tegen. Ik zie ras als enige verklaring. Ik moet daarom nog zien dat Obama wint.”

„Hij krijgt vast de meeste stemmen. Maar ik denk niet dat hij genoeg staten wint in het kiescollege”, meent vrachtwagenchauffeur McNeal Johnson. Dat kiescollege, waarin vertegenwoordigers van alle Amerikaanse staten samenkomen, wijst uiteindelijk de nieuwe president aan.

Rhonda Lewis (45) is positiever. „Virginia is nog niet kleurenblind. Zwarte tienerjongens vinden moeilijker werk en worden sneller opgepakt. Maar Virginia hongert naar verandering. De economie is zo beroerd, dat mensen al het andere vergeten.”

Volgens hotelmedewerkster Valencia Davis (48) zijn veel oudere zwarten bang. „Zij geloven dat op het laatste moment Obama iets overkomt. ’Je zult zien dat ze hem vermoorden, zoals Martin Luther King’, hoor ik op feesten fluisteren. Of ze pakken de zege van hem af.”

Zelf is zij niet opgetogen over Obama. „Ik betwijfel of hij klaar is voor het hoogste ambt. Hij is onervaren.” Toch stemt ze op hem. „Mijn ouders en grootouders riepen altijd dat een zwarte nooit het Huis zou winnen. Nu die kans er is, voel ik me verplicht mijn steentje bij te dragen.”