'Europa faalt niet'

Waarom mag Brussel wel bepalen dat de ruitenwisser van een tractor twintig keer per minuut dient te zwiepen, maar niet dat banken zich netjes moeten gedragen?

"Dus Europa faalt", oordeelde de chef buitenland van Trouw streng toen ik haar vertelde dat de Europese ministers van financiën geen gezamenlijke actie tegen de financiële crisis zouden opzetten. "Nou nee", antwoordde ik. "Europa faalt niet want Europa heeft helemaal geen middelen om iets te doen. Europa mag zelfs niets doen van de lidstaten."

Eigenlijk had ik moeten zeggen: welk Europa bedoel je? Het Europa als verzameling van 27 lidstaten, of het Europese Unie van de Brusselse instellingen? Maar dat is weer zo'n Europees-cryptisch antwoord waar mensen erg moe van worden. De voorzitter van de Europese Commissie, de belangrijkste EU-instelling, klaagde deze week dat zijn handen gebonden waren door lidstaten. "De commissie is door zeer relevante spelers gevraagd om niets méér te doen", zei José Manuel Barroso. Hij vindt het 'erg unfair' als hij dan de schuld krijgt. Zijn commissie mag van de lidstaten wel de wet uitvaardigen dat de ruitenwisser van een tractor twintig keer per minuut heen en weer dient te zwiepen, maar over financiële goochelaars mag ze niets zeggen.

"We weten allemaal dat er geen schijn van kans was op meer Europese regulering", klaagde Barroso verder. "Enkele van de meest relevante lidstaten in economisch en financieel opzicht, zouden dat nooit hebben aanvaard."

Toch biedt deze bankencrisis kansen voor de EU. Niet onmiddellijk, maar op wat langere termijn. Het is een wet zo oud als de mensheid: je hebt een vijand nodig om je te verenigen. Je zoekt pas samenwerking als de zee je boven het hoofd stijgt of de vijand aan de poort staat. Nu is er de financiële crisis als gezamenlijke vijand. Of de landen de uitdaging op z'n Europees aangaan, kan dit weekeinde al blijken. EU-voorzitter Sarkozy heeft de 15 leiders van de euro-landen naar Parijs geroepen. Ook Balkenende gaat er zondag heen. Sarkozy heeft ineens vreselijke haast. Hij kan niet wachten tot de gewone EU-top die woensdag begint. Dat wekt grote verwachtingen.

Misschien te groot. Want als er alleen lege woorden klinken in Parijs, dan zal de teleurstelling groot zijn. Met nog dieper kelderende koersen als resultaat.