Bij Democraten groeit hoop op macht in Senaat

De Amerikanen kiezen op 4 november ook voor een aantal zetels in de Senaat. De Democraten maken daar kans op een supermeerderheid.

Dat een komiek in Minnesota naar een zetel in de Amerikaanse Senaat dingt, is helemaal niet raar. Die staat koos in 1999 ex-beroepsworstelaar Jesse Ventura, bijgenaamd ’Het Lijf’, als gouverneur.

Toch betwijfelden experts tevoren of de 57-jarige komiek Al Franken namens de Democraten een serieuze kans op de senaatszetel had. Zijn bijtende spot zorgde geregeld voor controverses. Hij schreef ooit in Playboy. Hij heeft toegegeven ooit cocaïne gesnoven te hebben. En verder is hij onvervalst links, heeft hij geen politieke ervaring en bleek hij een grote belastingschuld te hebben. Dat alles zou zelfs voor het vrijgevochten Minnesota toch wel een brug te ver zijn.

Maar de laatste peilingen geven Franken voor het eerst een lichte voorsprong op de zittende Republikeinse senator Norm Coleman. De financiële crisis was het keerpunt. Franken viel Coleman aan omdat hij vóór het reddingspakket van Wall Street stemde. Dat scoort in Minnesota.

En niet alleen daar. De financiële crisis heeft Barack Obama tot de duidelijke favoriet voor het Witte Huis gemaakt. Ze heeft ook Democraten in races voor het Huis van Afgevaardigden en de Senaat geholpen. De kiezer houdt de Republikeinse president Bush en zijn bondgenoten verantwoordelijk voor de crisis, niet de Democraten die het Congres beheersen.

In het Huis hebben de Democraten al een comfortabele meerderheid van 35 zetels. Als de crisis aanhoudt, maken ze kans op nog twintig zetels. Maar in de Senaat krijgt de partij nu voorzichtig een winst in het vizier die politiek Washington volledig op zijn kop zet.

Democraten bezetten daar nu 51 van de honderd zetels. Die meerderheid is heel wankel omdat de officieel onafhankelijke senator Joe Lieberman uit Connecticut voor die ene extra stem zorgt. Hij stemt wanneer het om Irak en veiligheid gaat met de Republikeinen mee.

Volgens de laatste peilingen veroveren de Democraten zeker twee zetels, waaronder in Virginia, waar oud-gouverneur Mark Warner een voorsprong van dertig procent heeft.

Ze maken verder een goede kans op nog zes Republikeinse zetels. In Alaska dreigt de onaantastbare geachte Ted Stevens onttroond te worden. De 84-jarige politicus, die al veertig jaar in de Senaat zit, staat momenteel terecht voor corruptie. Verder leek in Kentucky, Georgia en Mississippi de senaatsrace tot voor kort gelopen, maar door de crisis hebben de Democratische kandidaten daar weer hoop op de overwinning gekregen. De huidige fractieleider van de Republikeinen in de Senaat, Mitch McConnell, moet in Kentucky plots hard voor zijn zetel knokken.

Daarmee krijgen de Democraten voorzichtig de magische grens van zestig zetels in het vizier. Als ze die supermeerderheid halen, kunnen Republikeinen geen wetsvoorstellen of benoemingen meer blokkeren of hun behandeling eindeloos traineren. Daarvoor zijn in de Senaat veertig zetels nodig.

Dan moeten de kiezers op 4 november zich wel massaal van de Republikeinen afwenden. De prominente Democratische senator Chuck Schumer zei daar vorige week nog niet over te willen praten, „behalve misschien in mijn gebeden ’s avonds”.

Stilletjes dagdromen de Democraten zo over een president Obama, die een solide Democratisch Huis en Senaat krijgt om mee te werken. Als Obama dan zijn partij in het gelid weet te houden, zou hij werkelijk change, verandering, naar Washington kunnen brengen.