Vrijheid van onderwijs kan geen vrijbrief zijn voor slechte scholen opinie

Scholen die hun leerlingen niet goed leren lezen en schrijven, zadelen de kinderen op met een handicap voor het leven.

Met die harde beschuldiging motiveerde de Amsterdamse wethouder van onderwijs, Lodewijk Asscher, vorige week de oproep van de wethouders van de vier grote steden aan de minister om sneller en fermer in te grijpen bij ondermaats presterende scholen. De gemeenten wensen niet langer werkeloos toe te zien hoe maar liefst 25.000 kinderen les blijven krijgen op scholen die van de onderwijsinspectie het predicaat zwak of zeer zwak hebben gekregen.

Dit pleidooi van de wethouders wekt zonder meer sympathie en hun motto, ’alle kinderen op goede scholen’, verdient alleen maar bijval. En al moeten ze niet op hun stoel gaan zitten, het is mooi dat de wethouders in de startblokken staan om minister en inspectie te helpen de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. Maar de wethouders zijn met hun oproep vermoedelijk niet aan het juiste adres.

Het is waar dat er in Nederland nog nooit een school is gesloten omdat het onderwijs onder de maat was. Het is ook waar dat scholen die slecht presteren de kans krijgen zich te verbeteren. Maar het is niet zo dat de inspectie het probleem van de zeer zwakke scholen ontkent. De inspectie zit de scholen al dichter op de huid, door ze veel vaker dan voorheen te controleren.

En er ligt een wetsvoorstel dat de inspectie meer mogelijkheden geeft slechte scholen te straffen. Dat wordt nog dit jaar ingediend. Het punt is echter, dat dat wetsvoorstel in de Tweede Kamer zeer gevoelig ligt. Dáár wringt de schoen. Vooral de christelijke partijen zijn huiverig voor overheidsingrijpen in het onderwijs, omdat dit op gespannen voet zou staan met de vrijheid van onderwijs. Artikel 23 van de Grondwet, waarin de vrijheid van onderwijs is geregeld, spreekt echter nadrukkelijk ook over deugdelijkheidseisen waaraan scholen moeten voldoen. De vrijheid van onderwijs kan en mag dus geen vrijbrief zijn voor slecht onderwijs.

Het zou daarom beter zijn als de Haagse vertegenwoordigers van de confessionele partijen de oproep van de wethouders niet in een reflex terzijde schuiven, maar bij hen te rade gaan. Zij kunnen dan bijvoorbeeld van geestverwant Leonard Geluk, wethouder voor het CDA in Rotterdam, horen dat het pappen en nathouden wordt als de overheid aan de zijlijn moet blijven staan als scholen jaar na jaar in gebreke blijven. Van zwak tot zeer zwak onderwijs zijn de kinderen de dupe, soms levenslang. Dat kan toch nooit de bedoeling zijn van de vrijheid van onderwijs?