Is het screenen van huurders gewenst?

Huurders worden in steeds meer gemeenten gescreend voordat zij een woning krijgen. De Rotterdamse wijk Spangen bloeit er van op. Een middel tegen overlast, of risicovolle trend?

Eerst toestemming krijgen van de politie voor je een huis mag huren. Het is de afgelopen jaren in veel gemeenten realiteit geworden. En het gebeurt niet alleen in plaatsen met ’erkende probleembuurten’, zoals Rotterdam en Den Bosch. In het Groningse veendorp Nieuw-Buinen zijn bijvoorbeeld de Chrysantstraat en de Prins Bernhardlaan tot probleemgebied verklaard.

„We hebben hier niet de problemen van de grote stad”, geeft een gemeentewoordvoerder toe. Maar er ontstond enige ophef toen bleek dat er een zedendelinquent in de straat woonde. „Voor ons aanleiding beter naar die straten te kijken. Het bleek dat er relatief veel problemen speelden en probleemgezinnen woonden.” Mensen die een strafblad hebben, komen er nu niet te wonen.

Volgens privacydeskundige Geert Munnichs van het Rathenau Instituut past het screenen van huurders in een bredere trend. „Steeds vaker worden er preventief gegevens van mensen verzameld, en vervolgens aan elkaar gekoppeld.” Hij noemt de discussie over het elektronisch kinddossier als voorbeeld. Het zijn volgens Munnichs geen ontwikkelingen om lichtvaardig over te doen. „Als je elke vorm van afwijkend gedrag gaat registreren, moet je goed uitkijken voor een samenleving waarin zulk afwijkend gedrag helemaal niet meer wordt getolereerd.”

Tijd voor een fundamentele discussie, vindt Munnichs. „Hoe gericht of ongericht zet je zulke maatregelen in? Wat zijn je doelen? Welke middelen zijn gerechtvaardigd? Als je eenmaal een strafblad hebt, kun je dan alleen nog maar op een hutje op de hei terecht?”

Rondom het screenen van huurders wordt die discussie nog niet gevoerd. Sinds een paar jaar duikt het onderwerp op in lokale verkiezingsprogramma’s en gemeentelijke nota’s. Meestal bedenkt de gemeente samen met politie en een woningcorporatie een experiment. Maar niemand in Nederland houdt bij hoeveel experimenten er lopen, of stelt er richtlijnen voor op.

Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) floot in 2007 in eerste instantie de gemeente Den Bosch terug. Die was in de Graafse wijk begonnen met het screenen van huurders. Maar onder welke omstandigheden dat wel en niet toegestaan is, kan de woordvoerder van het CBP niet vertellen.

Andere gemeenten gebruiken andere wettelijke kaders om de screening mogelijk te maken. De gemeente Nijmegen heeft voor een experiment in de wijk Meijhorst ’goedkeuring gekregen van het ministerie van vrom’, vertelt een woordvoerder.

„Nou, nou, goedkeuring is een zwaar woord”, reageert een woordvoerder van vrom. „Er worden convenanten gesloten, waar wij soms bij helpen.” Het ministerie is net begonnen met het maken van een inventarisatie van de manieren waarop huurders worden gescreend. „We willen zicht krijgen op hoe vaak het gebeurt, en in welke vorm.” Het ministerie bekijkt ook particuliere initiatieven. Zo bestaat er sinds kort een register waar private verhuurders hun huurders op een ’zwarte lijst’ kunnen zetten, die toegankelijk is voor andere verhuurders. „Het is de vraag of dat gewenste ontwikkelingen zijn. De minister neemt er binnenkort een standpunt over in.”