Onland

De Onlanden worden de laaggelegen veenweiden en -moerassen in de kop van Drenthe genoemd. De Eelder- en Peizermaden zijn ook Onlanden.

De maden (hooilanden) tussen Eelde, Peize en Groningen worden een natuurgebied van 1700 hectare. Met de aangrenzende Leekster en Paterswoldse meren erbij is het gebied nog twee keer groter. Een fikse lap Ecologische Hoofdstructuur. Van die EHS horen we in 2018 hoe ver de uitvoering achterloopt. Want ligt een snelweg er binnen vijf jaar, afspreken om ergens niets te doen duurt veel langer.

Maar niet in de Onlanden. In drie jaar is de besluitvoering achter de rug, zijn de tientallen boeren en honderden andere bewoners uitgekocht en de eerste veertig bunder uit productie genomen. Over vier jaar geldt dat voor alle 1700 hectaren.

De Onlanden liggen 93 centimeter onder NAP. en klinken bij aanhoudende bemaling steeds dieper in. Voor landbouw lonkt geen toekomst. Bij extreme regenval stromen de venen vol en over. Dat gebeurde tien jaar geleden – de stad Groningen verschanste zich al achter zandzakken. Mocht het water weer hevig wassen, dan worden stroken onland rond het Leekstermeer een voor een bij de boezem betrokken. Waterberging dus. Zonder die modeterm maakt natuur weinig kans. Je kunt ook zeggen dat natuur dankzij de watervrees weer een kans krijgt.

Op die eerste veertig bunder groeit pitrus. Pitrus is de schrik van iedere natuurbeheerder, maar niet van boswachter Zwiers die hier de scepter gaat zwaaien. Hij krijgt de zware taak de voor Nederland extreem hoge dichtheid aan veldleeuweriken te handhaven: soms wel 55 paar per hectare. Achter de pitrussen baadt de Apenrots in avondzonlicht – het organisch gebouwde hoofdkantoor van de Gasunie in Groningen.