'Minder boodschappen met hetzelfde pensioen'

AMSTERDAM (ANP) - Nederlandse pensioenfondsen zijn in het derde kwartaal hard geraakt door de malaise op de aandelenmarkten als gevolg van de financiële crisis, zo bleek donderdag.

Gerry Dietvorst, hoogleraar pensioenen aan de Universiteit van Tilburg, ziet vooralsnog geen grote problemen voor pensioengerechtigden. ,,Een welvaartsvast pensioen zijn we wel gewend, maar dat is nooit beloofd'', nuanceert hij.

,,Tegen mijn studenten heb ik gezegd: zeg maar tegen je oma dat ze volgend jaar niet of nauwelijks een hoger pensioen krijgt'', aldus Dietvorst. ,,En met hetzelfde pensioen kan ze door de inflatie minder boodschappen doen.'' Maar dat de pensioenen op langere termijn in gevaar komen, daar is volgens de hoogleraar geen sprake van.

Dekkingsgraden

Pensioenreuzen ABP en Pensioenfonds Zorg en Welzijn, samen goed voor bijna 5 miljoen deelnemers, hebben het afgelopen kwartaal flink ingeteerd op hun reserves. De dekkingsgraad (buffer), de mate waarin een fonds aan zijn pensioenverplichting kan voldoen, van ABP daalde tot onder de voor het fonds vereiste 125 procent. Het pensioenfonds voor de zorgsector bleef met 126 procent er net boven.

In de metaalsector vielen de dekkingsgraden van de kleinere fondsen PMT en PME, opgeteld bijna 2 miljoen deelnemers, terug naar respectievelijk 116 en 112 procent. De minimale eis voor hun dekkingsgraad ligt echter lager. De eisen voor de buffers die pensioenfondsen moeten aanhouden, verschillen per fonds. Dat heeft onder meer te maken met de leeftijdsopbouw van de deelnemers en het gevoerde beleggingsbeleid.

Indexering

De ontwikkeling van de dekkingsgraden heeft volgens de pensioenfondsen mogelijk gevolgen voor de indexering, ofwel de compensatie voor inflatie. De fondsen besluiten later dit jaar of deelnemers volledig worden gecompenseerd.

De Vereniging van Bedrijfstakpensioenfondsen (VB) stelde donderdag al dat een deel van de gepensioneerden volgend jaar ,,geen of slechts een gedeeltelijke verhoging ter compensatie van de gestegen prijzen kan verwachten.'' Dat gebeurde ook in de jaren na de beurscrisis in 2001 en 2002. De gepensioneerden die toen geen compensatie hadden gehad, kregen in 2007 alsnog een (gedeeltelijke) verhoging, aldus VB.

Maatregelen

Niet of slechts gedeeltelijk indexeren is de eerste mogelijke ingreep van pensioenfondsen als beleggingen niet voldoende renderen. En tweede mogelijke ingreep is het verhogen van premies. Een derde maatregel zou kunnen zijn dat er aan de uitkeringen wordt gemorreld. ,,Maar dat is heel onwaarschijnlijk'', aldus Dietvorst.

Miljarden aan beheerd vermogen van de pensioenfondsen zijn het afgelopen jaar verdampt. Het vermogen van ambtenarenpensioenfonds ABP teerde in van 217 miljard euro begin januari tot 195 miljard euro eind september. Bij Pensioenfonds Zorg en Welzijn gaat het in diezelfde periode om een daling van ruim 6 miljard euro.

Dietvorst benadrukt dat er ,,voor de komende jaren nog geld genoeg is'' om pensioenen uit te keren. Dat komt door de rendementen die in voorgaande jaren zijn gemaakt. ,,In voorgaande jaren zijn supperrendementen behaald. Nu zien we de keerzijde en - het zal even duren - maar straks gaat het weer beter.''