Het dilemma van de fietslamp

Vanaf zaterdag zijn losse fietslampjes op borst en rug toegestaan. Is dit een goed moment om over te stappen op batterijen, of laten we de dynamo en de draadjes zitten?

Deskundige David van Rijswijk (21) hoort mijn verhaal knikkend aan. In zijn Tilburgse fietsenhandel komen meer klanten die, zoals ik, de dynamo zat zijn. Ook met losse fietslampjes, die vanaf zaterdag mogen van de wet, heb ik slechte ervaringen. Nu het eerder donker wordt – en de politie zich weer verdekt opstelt langs belangrijke fietsroutes – zoeken mijn lotgenoten en ik dé oplossing. De hoogste tijd om, met tips van vrienden en deskundigen, mijn opties op een rijtje te zetten.

De dynamolamp

De wetswijziging is misschien wel de nekslag voor de dynamo. Bij nat weer slipt hij gehandicapt over je wiel. Wie weet hoe je de bedrading heel houdt, verdient een Nobelprijs. „Mijn koplamp is drie keer achter elkaar kapot geslagen in een fietsenstalling”, klaagt een vriendin. Bij iedereen uit mijn omgeving die een dynamo gebruikt, werkt minstens één van de lichten niet.

Toch zijn die lampjes de afgelopen jaren fors beter geworden, vertelt Kees Bakker van de Fietsersbond. „De halogeenlamp en gloeilamp gaan verdwijnen. Een led gaat veel langer mee. Bovendien heb je goede leds, die veel licht geven.” Volgens Bakker levert het Duitse Busch & Müller op dit moment de beste, maar daar betaal je dan ook 79 euro voor.

Bij Van Rijswijk Tweewielers geeft David van Rijswijk een slinger aan mijn voorwiel. „Die dynamo is versleten”, zegt hij. „Hij loopt veel te zwaar. Kijk maar naar je band, die is helemaal afgesleten.”

Een naafdynamo gaat minder snel kapot dan de banddynamo, en werkt ook met slecht weer. Maar als ik mijn oude fiets ermee wil uitrusten moet ik een nieuwe naaf in het wiel laten ’spaken’. „Bij een naafdynamo heb je altijd wat wrijving tijdens het fietsen, ook als je licht niet brandt”, weet Van Rijswijk. De meeste nieuwe fietsen in zijn zaak zijn met een batterijlampje uitgerust.

De Batterijlamp

Verwarring alom over batterijlampjes, vorig jaar. Van de wet moest zo’n lampje aan je fiets vastzitten, maar de politie in Amsterdam wilde fietsers met losse lampjes niet meer bekeuren. TNO deed daarop onderzoek. Conclusie: zo lang een los lampje goed zichtbaar is en niet te veel beweegt, is het niet slechter dan een vast lampje. „Het lastige is wel dat lampjes op je kleding vaak naar beneden gaan hangen”, zegt Kees Bakker van de Fietsersbond.

TNO vergeleek verder acht batterijlampjes met een traditionele voorlamp. Vier van de batterijlampjes bleken beter, de rest was slechter. Goed opletten dus, als je er een koopt. Bedenk voor het aanschaffen ook of het je er alleen om gaat gezien te worden, of ook om zelf wat van de omgeving te zien. „Er zijn lampjes waarmee dat prima kan, maar die zijn wel wat duurder”, zegt Bakker.

Maar is het praktisch, zo’n batterijlampje? „Ik vergeet hem mee te nemen”, vertelt mijn zus. „Vaak springt ’ie aan in een jas of tas, daardoor is de batterij zó leeg. En als je hem op je fiets laat zitten, wordt ’ie gestolen.” Uit deze niet-representatieve steekproef blijkt dat batterijlampjes om de haverklap kwijt zijn. Mijn zus heeft er alleen een omdat ze haar dynamolicht niet kan repareren.

Fietsenmaker Van Rijswijk heeft de oplossing. Op de toonbank stalt hij een aantal batterijlampjes uit die je vastzet op je fiets. De koplamp van Dansi (14,50 euro) lijkt sprekend op een ouderwetse koplamp. Geen dief die de moeite neemt om hem van je fiets te schroeven. Het achterlicht van Smart E-line (8,50 euro) is verwerkt in een reflector. In de koplamp gaan 4 AAA-batterijen, in het achterlicht twee. Volgens Van Rijswijk gaan de batterijen zeker een half jaar mee. „Dit raad ik alle jeugd aan bij wie het licht kapot is”, zegt hij.

Zonder licht rijden

Als alle fietsers voor- en achterlicht zouden voeren, zou het aantal fietsers dat in het duister door een ongeval gewond raakt of overlijdt met 8 procent dalen, zo schat onderzoeksinstituut SWOV. Jaarlijks vallen ’s nachts ongeveer 45 dodelijke fietsslachtoffers.

Volkomen terecht dat ik vorig jaar werd aangehouden. Mijn bedrading was gatenkaas, van mijn led-voorlampje was de batterij chronisch leeg en het led-achterlicht was al enige tijd vermist. De boete bedroeg 70 euro. Als de vriendelijke agente had doorgehad dat mijn achterlicht het ook niet deed, was dat 140 euro geweest.

„Wie geen verlichting voert, krijgt een prent. Daar zit geen woord Spaans bij”, zegt Jelle Egas, voorlichter van de Raad van Hoofdcommissarissen. Hij is blij dat losse lampjes voortaan zijn toegestaan. „Dat maakt een eind aan de discussies daarover bij controles.” Vorig jaar deelde de politie 162.000 bonnen uit. Dit jaar rekent Egas op een daling. Wie wel licht heeft, maar de regels (zie kader) niet precies kent, kan rekenen op coulance. Een knipperlicht levert een ’kritische opmerking’ op. „En als het licht niet zichtbaar genoeg is, helpen we om dat te verbeteren.”

Ook dit jaar jaagt de politie vooral op scholieren en uitgaanspubliek. „Vaak zetten we een fuik op langs provinciale wegen, waar er veel langskomen”, legt Egas uit. „Soms cirkelen er nog motorrijders omheen, om mensen te vangen die het hazenpad kiezen.” Afstappen voordat de politie je ziet, is nog de beste methode ’de fuik’ ongeschonden te passeren zonder licht. „Maar als we dat in het snotje hebben, zul je met een goed verhaal moeten komen”, waarschuwt Egas. Volgens SWOV is het aantal fietsers zonder licht in 2003 en 2006 afgenomen, grofweg van 45 tot 30 procent.

Ook ik heb geen behoefte aan een nieuwe boete. Fietsenmaker Van Rijswijk heeft me overtuigd. Ik koop zijn vaste lampjes op batterijen. Nu maar hopen dat deze oplossing het enige tijd volhoudt. Als het om fietsverlichting gaat, koester ik niet teveel illusies.

www.losselampjesmogenook.nl
www.fietsersbond.nl