Azan, de oproep tot gebed

weblog ’s Ochtends word ik wakker door de oproep van de meuzzins en de preken van de mullahs. Een wekker is hier overbodig.

Vlakbij de woning van mijn oom Hamidullah, waar ik verblijf, zijn er twee moskeeën. Mocht het mij lukken om door de ene oproep heen te slapen, dan word ik zeker door de andere wakker gemaakt. Alsof die twee imams hebben afgesproken om mij van het dwaalspoor naar het rechte pad te leiden en mijn vrije geest in de fles der religie op te sluiten.

Elke wijk heeft hier in Charikar zijn eigen moskee waar de gelovigen tot God kunnen bidden en door het buigen en knielen op de grond hun nederigheid ten opzichte van hun schepper kunnen aantonen. Dat legde de imam van de moskee mij uit. Ik was uit nieuwsgierigheid op die ochtend om vijf uur naar de moskee gegaan om samen met de gelovigen te bidden, wellicht ook om mij wat nederig op te stellen, en ook naar de preek van de imam na het gebed te luisteren. Want zijn preek na het ochtendgebed in de dageraad veranderde telkens in gemompel en was thuis niet goed te verstaan. Alsof hij werd afgeleid door een duivels verlangen; in zijn warme bed, lepeltje lepeltje liggend en strelend over de zachte huid van zijn vrouw. Moge Allah mij vergeven. Amin!

Ik haastte me en rende na het ritueel wassen als een speer naar de moskee. Tot mijn verbazing zaten in de moskee her de der verspreid maar een schamel aantal gelovigen op de grond. Ik was dus niet laat. Beetje bij beetje druppelde nog een aantal mensen binnen. Ieder die binnen kwam zei hardop: Asalam – vrede zij met jullie. En wij antwoordden: Wahlaikum asalam – vrede zij met uzelf. Het klonk mooi en hoopvol in een stad waar niet zolang geleden de eerste oorlogslinie liep. Na een poosje richtte de imam zich op. Hij nam plaats voorin de moskee en wij vormden schouder aan schouder een rij achter hem. Het gebed begon en wij bogen en knielden en spraken tot God, om hem te loven, te danken en hulp, steun en barmhartigheid af te smeken.

Na het gebed merkte ik tot mijn verbazing dat in de moskee, die ruimte bood aan 108 mensen, maar 11 bidders aanwezig waren. In dat opzicht kon de imam volledig begrip opbrengen voor de klaagzang van zijn geestelijke broeders in de Nederlandse kerken.

“Een ieder, van welk geloof dan ook, heeft het licht van God in zich en dat is zijn ziel. Wij op aarde zijn de vertegenwoordigers van God Almachtige. Gij, de gelovige, dient zich in die hoedanigheid te gedragen. Wees barmhartig, genadevol en vergevingsgezind ten opzichte van je medemens,” preekte de imam na afloop.

Zijn preek vertegenwoordigt de milde vorm van de islam in Afghanistan. Dat is niet vreemd in een land met een eeuwenlang hindoeïstisch en boeddhistisch verleden. Rig-Veda het heilige boek van het hindoeïsme is in Afghanistan begonnen en in India voltooid. Buddha werd voor het eerst in Afghanistan in menselijke gedaante uitgebeeld en kreeg de status van heilandfiguur, verlosser.

Men drijft hier ook graag de spot met God en de geestelijken. Later op de dag vertelde ik een kennis over mijn ochtendgebed in de moskee. Hij zei dat hij sinds de tapijten van de moskee zijn gestolen niet langer naar het gebedshuis gaat. Ik begreep hem niet en vroeg naar de reden. Nou als God niet eens in staat is om zijn eigen huis te bewaken, hoe kan hij dan in godsnaam voor mij zorgen, hoorde ik hem lachend antwoorden.

Mijn dag, die was begonnen met toewijding en vroomheid, veranderde langzaam in grappen maken over de geestelijken. Dat men hier met gemak honderden grappen over de mullahs uit zijn mouw kan schudden, werd mij in de loop van de dag steeds duidelijker. En waarom oook niet. Een tolerante islam hier in Charikar kan makkelijk tegen een spot, een grap!