Geen illusies over einde van consumentisme

Denkt u nu echt dat we na deze crisis terug zijn in een soort truttige jaren vijftig en daar voor altijd zullen blijven? De maatschappij is constant in beweging als gevolg van technologische veranderingen. De ontwikkeling en toepassing van nieuwe technologieën is een proces dat niet is tegen te houden. De economie en de politiek zijn in hoge mate de gevangenen van de technologische ontwikkeling.

Dat deze ontwikkeling ooit tot een ideale maatschappij zal leiden is een illusie. Alle vormen van vooruitgangsdenken die de Verlichting heeft voortgebracht zijn failliet verklaard. Laten we ons daarom geen illusies maken over een maatschappij waarin het mes wordt gezet in het consumentisme. Alsof de loop van de geschiedenis zou vastliggen met aan het einde licht afkomstig van een harmonische heilstaat. Nee, vaak zie je na verloop van tijd de wederopleving van patronen en tradities uit tijden waarmee leek te zijn afgerekend.

Jean-Lou de Gucht Hulst

Als bewuste consument geloof ik niet in de religie van de materialistische economie: een economie die volgens de meeste economen en politici voortdurend moet blijven groeien. Als weldenkend mens weet ik dat dit onmogelijk is. Economen weten dit ook, maar ontkennen het vaak, ondanks de rampzalige gevolgen die dit heeft voor natuur, milieu en mensen.

Ik kies voor een duurzame kringloopeconomie, waarvan de grootte wordt beperkt door de draagkracht van de natuurlijke ecosystemen. Ik kies voor kwaliteit boven kwantiteit, voor een optimale consumptie met een minimale inspanning, voor zo zuinig mogelijk omgaan met het kapitaal aan niet-vernieuwbare hulpbronnen en grondstoffen. Met respect voor al wat leeft en gebruik van vernieuwbare natuurlijke hulpbronnen. Dat is pas economisch en laat ruimte voor toekomstige generaties. Het interview in Trouw met Herman Wijffels van vorige week geeft mij moed.

Rieks van Faassen Haren

Een prachtige toekomst ligt in het verschiet. Door de loutering van de crisis zal de mogelijkheid ontstaan om de hele manier waarop de volkeren van de wereld met elkaar omgaan te herzien. De crisis zal de wanhoop voelbaar maken waarin miljoenen mensen al hun hele leven of zelfs al generaties lang in verkeren. De miljoenen die sterven van de honger en de miljoenen die leven onder omstandigheden die je dieren nog niet zou toewensen. Voor al die mensen is de crisis al jaren gaande. En dat in een wereld die voldoende voedsel voortbrengt voor iedereen. Dit is een schande, we moeten ons schamen om onszelf mens te noemen. Onze leiders hebben ons wijsgemaakt dat als onze economie maar groeit er steeds meer kruimels voor de armsten overblijven. Degenen die denken dat ongebreideld kapitalisme ons mag aansturen en tot rechtvaardigheid leidt hebben afgedaan.

Cherie de Boer en Jean-Pierre Guiran Sint Jacobiparochie

De hebberigheid zit in onze genen en daarom is het een illusie om te denken dat we door de kredietcrisis zo zijn aangeslagen dat we massaal minder gaan consumeren. Het is de wal die het schip keert en ons doet beseffen dat we boven onze stand hebben geleefd en roofbouw hebben gepleegd op onze planeet.

Zeker de Amerikanen zijn de hoofdschuldigen met hun geld verslindende oorlogen, hun overdreven energieverbruik en hun torenhoge schuldenlast. Ook wij in Nederland deden driftig mee met de dans rond het gouden kalf. De topbestuurders hangend aan hun gouden parachute, zien vanuit eenzame hoogte toe hoe de zwakkeren in onze samenleving het gelag betalen. Zij verlieten het zinkende schip met flinke bonussen en tellen hun winst.

Toch is er ook een lichtpuntje: we zullen wellicht meer oog krijgen voor waarden die niet in geld zijn uit te drukken.

Rinus van der Molen Purmerend

In september zou er ’iets’ tot een eind zijn gekomen. In Trouw praat oud-Rabotopman Wijffels opeens als cultureel-creativo en zet historicus Frank Ankersmit het jaar 2008 in zijn rijtje historische – 476,1492 en 1989 – breuklijnen. Minister Bos spreekt verheugd over de dood van het superkapitalisme. Goeroepraat over de komst van een ’nieuwe manier van leven’ dat naadloos blijft passen in het vertrouwen in groei: dankzij de kredietcrisis zullen we de volgende tree van de welvaartsladder kunnen bestijgen. Echter: de vele miljarden aan neo-rechtse staatshulp aan failliete banken zijn bedoeld om het ongebreideld consumentisme van de hedonistische middenklasse (te duur huis, hoog inkomen, twee auto’s, vier vakanties, twaalf koopavonden) te garanderen.

Deze manier van spenderen van belastinggeld gaat ten koste van het veiligstellen van het bestaansniveau en de toegang tot kwalitatief goede publieke diensten van de twee-keer modale klasse, minima, werklozen, uitkerings- en pensioengerechtigden. De op handen zijnde prijsstijgingen in de basisbehoeften pakken voor deze categorieën burgers vele malen slechter uit dan voor burgers die van gekkigheid vaak niet meer weten waarop ze hun genotzucht nu weer eens moeten richten.

Simon H. Bult Groningen.

Nog geen jaar na mijn constatering in deze rubriek dat Amerika net een zieltogend paard is,kunnen we nu vaststellen dat het gesneefd is. Hoewel wij de spetters van het doorprikken van deze zeepbel ook in de ogen kregen, hoeft dit geen blijvend letsel te veroorzaken. Het zou zelfs heilzaam kunnen werken. We waren hier immers behoorlijk op weg om in den blinde Amerika in al zijn extremen te volgen.

Anders dan in Amerika heeft de overheid hier het goede voorbeeld gegeven door, met het redden en nationaliseren van enkele banken, de belangen van werknemers en spaarders veilig te stellen. Zo kan de belastingbetaler als de storm is gaan liggen nog een stukje van de winst terugkrijgen.

Met Willem Breedveld hoop ik dat de Amerikanen straks in het stemhokje zo verstandig zijn om Barack Obama tot hun leider te kiezen, waarmee ze in een klap met de racistische en consumentistische geest kunnen afrekenen.

Krijn Coppoolse Wijhe.

Wie denkt dat het kapitalisme nu zijn Waterloo heeft gevonden moet niet raar opkijken als hij binnenkort van een koude kermis thuiskomt. Ook in deze roerige tijden is er weer veel geld verdiend aan het uitbaten van emoties. Waar aandelen verkocht worden, worden ze ook dankbaar gekocht.

Economie is een pseudowetenschap gebleken, de economie een rad van fortuin. Aldus zijn experts wichelaars, adviseurs dobbelaars en politici gijzelaars. Want kapitalisme is als de natuur die geeft en neemt zonder doel, zonder plan, zonder geweten.

De crises van dit moment vragen om een integrale aanpak. Dat zal een eenvoudige aanpak moeten zijn, een die een kwantumsprong vereist.

André de Bruijn Hoevelaken