Flesvoeding is een ramp voor Afrikaanse baby’s

In West- en Centraal Afrika is flesvoeding voor baby’s de norm, borstvoeding de uitzondering. Dat kost talloze levens, waarschuwen experts.

„Belangrijke mededeling: Moedermelk is het ideale voedsel voor baby’s.” De waarschuwing is niet te missen; in grote letters staat het op de vershoudfolie van een blik melkpoeder gedrukt. Toch staan die blikken hoog opgestapeld in iedere apotheek of supermarkt in West-Afrika. Poedermelk is hier een gebruikelijke aanvulling op de voeding. Zo’n 80 procent van de kinderen onder de zes maanden krijgt geregeld de borst, maar slechts 20 procent krijgt uitsluitend borstvoeding.

Voedingsexperts van Unicef zien dat zich achter dat cijfer een sluimerende ramp voltrekt. Hoewel ouders in veel Europese landen vergelijkbaar vaak ’extraatjes’ geven als poeder, water of kruidendrank, zijn de effecten van die gewoonte in Afrika, met zijn infecties en matige hygiëne, desastreus. Félicité Tchibindat van Unicef becijfert dat gebrek aan moedermelk in het dieet van baby’s zo’n 400.000 levens kost in West- en Centraal Afrika.

Dat kent een hele keten van oorzaken. Moedermelk helpt diarree en andere infecties voorkomen; flesvoeding daarentegen werkt juist infecties in de hand omdat spenen moeilijk schoon te houden zijn en het water waarmee poedermelk wordt opgelost vaak van slechte kwaliteit is. Bovendien is poedermelk duur, wat ouders ertoe verleidt flesjes aan te lengen, waardoor het kind ondervoed raakt.

Tchibindat stort campagnes uit over de regio om vrouwen bewust te maken dat het beste voedsel voor hun baby gratis uit de borst stroomt. „Moedermelk is de Rolls Royce van de babyvoeding”, zegt ze enthousiast. „Dat proberen we duidelijk te maken aan invloedrijke vrouwen, zoals grootmoeders, die een belangrijk stempel op de opvoeding drukken.”

Maar ze heeft te maken met machtige vooroordelen. Fatou Faye, die een groentestalletje runt in de Senegalese hoofdstad Dakar, geeft haar pasgeboren dochter Fatima een fles poedermelk per dag. Als ze het geld had zou Fatima alleen maar poedermelk krijgen, maar nu krijgt ze de rest van de dag ’slechts’ de borst. Fatou haalt het poeder per enkele dosis op de markt in een boterhamzakje, een heel blik à 4 euro is voor haar niet te betalen. „Poeder is beter”, zegt ze. „Er zitten allerlei vitamines in.” Zelfs in dure ziekenhuizen, waar de goed opgeleide middenklasse bevalt onder het toeziend oog van getrainde verpleegsters, is het de standaard om een pasgeborene een fles te geven. Ouders die dat niet willen, moeten dat heel stevig benadrukken.

Tchibindat schudt haar hoofd bij deze anekdotes. Het is haar maar al te bekend. „Iedere moeder wil het beste voor haar kind, maar het probleem is dat zo weinig mensen over de juiste informatie beschikken om een goede keuze te maken.” Zij hekelt vooral de houding van de poederfabrikanten. „Ze proberen verpleegsters en vroedvrouwen te beïnvloeden. In Gabon krijg je in de ziekenhuizen een welkomstpakket met een fles en een blikje melkpoeder. Op het moment dat je dat geeft, komt de borstvoeding niet goed op gang en zitten kinderen vast aan de fles.” Er is een internationale code die dergelijke praktijken verbiedt, maar Tchibindat zegt dat veel landen in de regio daar niet op toezien.

„Het is onverantwoord. Mensen hebben geen geld, en dat beetje dat er is besteden ze aan iets dat niet alleen nutteloos is, maar funest voor hun kind.”