Ramses Shaffy en zijn liefdesbekentenissen

Amsterdam, 1967. Een vrijend paartje op een matras op de grond. Provo’s op witte fietsen die in het Paleis willen wonen. En daar op de Dam, tussen de opvliegende duiven, loopt Ramses Shaffy, 34 jaar. De Nederlandse speelfilm ’Liefdesbekentenissen’ van Pim & Wim – dit najaar op dvd uitgegeven door het Filmmuseum – is een ontroerend tijdsdocument met de dinsdag overleden Shaffy als welbespraakte, stedelijke bohémien.

Pim de la Parra en Wim Verstappen, beter bekend als Pim & Wim, maakten hun eerste films – midden jaren zestig – duidelijk in de geest van de Franse Nouvelle Vague, met Godards ’À Bout de Souffle’ (1960) als lichtend voorbeeld. Shaffy speelt een schrijver die een succesvolle eerste roman heeft gepubliceerd, maar die door schulden en een opdringerige belastingdienst geen cent te makken heeft.

Hij woont in een appartement van een vriend die in de gevangenis zit. Liefdesperikelen met twee vrouwen (Shireen Strooker als vertaalster en Kitty Courbois als verkoopster) vullen het dagelijks leven, en vormen uiteindelijk de inspiratiebron voor een nieuw boek over erotiek.

Shaffy is op zijn gemak in zijn rol als bohémien. Met charmant verwaaide haren en verkreukelde kleren bestelt hij een tonic en een jonge jenever. Hij rookt een sigaret, deelt het bed met verschillende vrouwen, en flirt met een jonge fotograaf, gespeeld door Michael York, die van Londen naar Amsterdam is gekomen, om de rebelse jeugd vast te leggen.

Toch is het opmerkelijk hoe weinig we verder van de provotijd te zien krijgen. Godard was in hetzelfde jaar, 1967, uitgegroeid tot een van de meest militante, politieke filmers. Hij thematiseerde het maoïsme en Vietnam, en maakte in 1967 in een energieuitbarsting vijf films. In ’Liefdesbekentenissen’ van Pim & Wim uit hetzelfde jaar stelt Shaffy ook een non-confirmistische daad: hij verscheurt een envelop van de belastingdienst. Verder blijft het redelijk gemoedelijk in het keukentje, onder de geiser, bij de opgietkoffie. Shaffy vrijt met diverse dames, maar dat gebeurt keurig onder de dekens. De enige echte uitspatting is de ’Mohammedaanse’ fantasie van de schrijver. Dan zien we Shaffy opeens als sjeik met harem. Hij glundert.