Justitie hoopt eindelijk slag te slaan met Koolvis-zaak

Politie en justitie pakken geregeld verdachte mensenhandelaren op. Maar daarna gaat het in de rechtszaal mis. ’Koolvis’ moet vandaag een succes worden.

Een mensenhandelaar is een moderne slavendrijver. Met deze vergelijking tracht justitie de ernst van het misdrijf duidelijk te maken. „Het is geen semi-hippe aanduiding, maar beschrijft wat het is”, zei officier van justitie Lars Stempher twee maanden geleden voor de rechtbank in Zwolle.

Tien verdachten staan daar terecht in de zogenoemde ’Koolvis’-zaak. Zij horen vandaag hun straf voor de vermeende handel in en uitbuiting van tientallen Nigeriaanse meisjes.

De slachtoffers zouden door de bende via Nederlandse asielcentra naar tippelzones in Italië en Spanje zijn verhandeld. Stempher: „Dat zijn praktijken waar we het inmiddels al eeuwen over eens zijn dat ze mensonwaardig zijn.”

De afgelopen jaren heeft de aanpak van mensenhandel prioriteit gekregen bij politie en justitie. Er zijn gespecialiseerde officieren van justitie gekomen. De maximumstraffen zijn verhoogd van zes naar twaalf jaar. Er wordt nu intensief samengewerkt met herkomstlanden als Hongarije en Nigeria.

Het heeft deels effect. De opsporingsdiensten pakken geregeld vermeende mensenhandelaren op.

De problemen ontstaan in de rechtszaal. Dit jaar liepen daar twee grote mensenhandelzaken op pijnlijke wijze stuk. In juli verklaarde de rechtbank in Den Bosch het Openbaar Ministerie (OM) niet-ontvankelijk in de ’Raptus’-zaak. Een Chinese bende, verdacht van onder meer mensensmokkel, poging tot moord en afpersing, ging vrijuit. Het OM klungelde dusdanig met een belangrijke getuige dat „de waarheidsvinding in het geding is gekomen”, oordeelde de rechtbank.

Vorige maand ging het in de rechtbank in Alkmaar op soortgelijke wijze mis voor het OM. In deze ’Sierra’-zaak werd justitie ook niet-ontvankelijk verklaard, onder meer vanwege het achterhouden van mappen vol tapgesprekken.

„De verdachte is in zijn belangen geschaad en de rechtbank misleid”, sprak de rechter. De Bulgaarse bende, verdacht van mensenhandel, gedwongen prostitutie en verkrachting, is vrij.

In de geruchtmakende Sneep-zaak volgden vorig jaar zomer wel veroordelingen. De Turkse Duitser Saban B. kreeg 7,5 jaar cel, zijn broer Hasan 2,5 jaar. Lage straffen, vindt het OM, voor mannen die leiding gaven aan een uiterst gewelddadige bende vrouwenhandelaren. Tot ieders ontzetting verdween Saban B. drie maanden geleden spoorloos. Het gerechtshof in Arnhem had ingestemd met onbegeleid verlof.

Zijn ontsnapping heeft justitie terug in de tijd geworpen. Slachtoffers van mensenhandel zijn banger om aangifte te doen. Waar Saban B. in slaagde, kan hun handelaar ook lukken, denken ze.

Er is justitie nu alles aan gelegen om de ’Koolvis’-zaak tot een succes te maken. Het vertrouwen in het OM als succesvol bestrijder van de mensenhandelaar moet terug. Tegen de twee hoofdverdachten is half oktober acht jaar cel geëist.

Het bewijs is verspreid over 65 ordners en lijkt sterk. Er zitten, naast talloze afluisterverslagen, tien verklaringen van vermeende slachtoffers tussen.

De Nigeriaanse meisjes hebben die afgelegd na gesprekken met een ervaringsdeskundige en een dominee. Dat deugt niet, vinden de advocaten. Ze willen dat de rechtbank het OM niet-ontvankelijk verklaard.

„Hoe kan je een voormalig slachtoffer, zelf getraumatiseerd, op deze meisjes loslaten”, vraagt advocaat Marielle van Essen zich hardop af. „De ervaringsdeskundige heeft hun allerlei mooie beloftes gedaan, een vergunning en een huis, in ruil voor een beschuldiging. Daarna komt er een dominee die hel en verdoemenis schreeuwt als je zogenaamd niet de waarheid spreekt.”

Die gesprekken worden door de verdediging samengevat als ‘de verklaringsfabriek van het OM’.

Officier Stempher spreekt alle beschuldigingen tegen. Hij verwijt de advocaten ’op zoek te zijn naar het grote complot’. „Wij weten soms niet of we dit nu lachwekkend of bespottelijk of zelfs paranoïde moeten vinden.”

Wat de rechter ervan vindt, zal vanmiddag blijken.