Na al die jaren verdwijnt nu ook de kantonrechter uit Tiel

Rechtbanken mogen van minister Hirsch Ballin (justitie) voortaan zelf zittingsplaatsen openen en sluiten. In locatie Tiel gaat er veel veranderen.

Met gedempte stem bespreken bezoekers hun rechtszaak onder de gewelven van het Tielse gerechtsgebouw. Het interieur uit 1882 is net zo imposant als de buitenkant. Sinds jaar en dag behandelen kantonrechters hier civiele en strafzaken onder de 5000 euro. Maar dat verandert.

Na tweehonderd jaar verdwijnen de kleinste rechtspraaklocaties uit de wet. Niet langer zijn stadjes als Brielle, Groenlo, Middelharnis, Terborg en Tiel vanzelfsprekend een plek van lokale rechtspraak. De gezamenlijke rechtbanken krijgen, als het parlement instemt, meer vrijheid om te bepalen waar in hun arrondissement wordt rechtgesproken. Niet langer dicteert een wet uit 1827 dat dit steden moeten zijn ’die goed per paard en wagen te bereiken zijn’.

Sinds de zelfstandige kantongerechten in 2002 fuseerden met de rechtbanken, verdwijnt het lokale karakter van kantonrechtspraak snel. De kantonrechter als lokale notabele verdween. Hij ging werken in het rechtbankcomplex. Zijn lokale kantongerecht werd als zittingslocatie een soort filiaal van een rechtbank.

Tiel valt met Nijmegen en Wageningen onder het arrondissement Arnhem en heeft nog een kantoorfunctie. Maar de twaalf arbeidsplaatsen verdwijnen in 2011 naar Arnhem, waar de kantongriffie van het nabijgelegen Wageningen sinds een jaar werkt. Voor zittingen rijden kantonrechters en griffiers van Arnhem naar de regionale zittingszalen. Tiel en Wageningen verdwijnen op termijn geheel, is al eerder in de geest van de nieuwe wet besloten. Niet de geografische ligging telt, maar de ligging ten opzichte van de dichtstbevolkte regio’s.

Provinciesteden die in twee eeuwen zijn overvleugeld door buurplaatsen, kunnen concurrentie verwachten. Zo bedient Wageningen een gebied met uitdijende plaatsen als Barneveld en Ede. Hoewel de nieuwe wet meer mogelijkheden biedt, ziet het rechtbankbestuur nu geen redenen om nieuwe zittingslocaties te openen.

Achter de imposante façade van de voormalige arrondissementsbank Tiel, waar sinds 1935 alleen kantonrechtspraak plaatsvindt, verdwijnt straks het vaste personeel en uiteindelijk ook de rechtspraak. Het zou een scenario kunnen zijn voor provinciesteden in heel Nederland. Mensen zijn mobieler dan vroeger, motiveert het kabinet zijn keuze.