Irak wil kernreactor herbouwen

Irak zoekt naar manieren om kernenergie te ontwikkelen. Frankrijk is al benaderd voor hulp. De doeleinden zijn ’louter vreedzaam’.

Irak heeft weer nucleaire aspiraties. Sinds de aanval door Israël op de kerncentrale Osirak in 1981 en de latere invasies door de westerse coalitie heeft het land geen reactoren meer in bedrijf. Nu heeft, meldt de Britse krant The Guardian, de Iraakse regering de Franse nucleaire industrie benaderd om ten minste een van de reactoren te helpen herbouwen.

Tegelijkertijd heeft Bagdad contact opgenomen met het internationaal atoomagentschap IAEA en met de Verenigde Naties. Er liggen nog VN-resoluties die Irak destijds verboden om opnieuw kernenergie te ontwikkelen, uit vrees voor kernwapens.

Het zou vooralsnog alleen gaan om onderzoek naar het gebruik van kernenergie, louter en alleen voor vreedzame doeleinden, zei de minister van wetenschap en technologie Raid Fahmi tegen The Guardian. Irak heeft een sterk verouderde elektriciteitscentrales, en zou gebaat zijn bij betrekkelijk goedkope kernenergie.

De Iraakse plannen passen in de huidige ’nucleaire renaissance’, zegt Edwin Bakker van Instituut Clingendael. „De olielanden realiseren zich dat er een tijd komt dat de olie op is. Dus zoeken ze naar alternatieven.” Dat geldt voor Irak, voor Bahrein, voor Saoedi-Arabië.

In een land als Irak is zonne-energie een meer voor de hand liggend alternatief, en daar wordt dan ook hard aan gewerkt, zegt Bakker. „Maar bij kernenergie speelt prestige een rol. Als je eenmaal over de kennis van nucleaire industrie beschikt, dan kun je ook de centrifuges ontwikkelen waarmee hoogverrijkt uranium te maken is. Dan zou je in korte tijd toch een wapen kunnen maken.” Dat kan een comfortabele gedachte zijn voor Irak, met een vijandige buurman als Iran, dat nu al in staat wordt geacht om een kernwapen te maken.

Toch vindt Bakker Iraks behoefte aan kernenergie logisch. Hij wijst op voorstellen van onder meer Ruud Lubbers voor meer controles op nucleaire brandstofleveranties om erop toe te zien dat ook ’gevaarlijke’ landen hun nucleaire ontwikkeling beperken tot laagverrijkt uranium. Zo zouden ze garanties kunnen verwerven en altijd over nucleaire brandstoffen kunnen beschikken.

Het is de vraag of het tijdstip waarop de nucleaire plannen van Irak naar buiten komen, handig gekozen is: dit weekeinde vielen er minstens 155 doden door zelfmoordaanslagen. Eerdere aanslagen tonen dat de regering-Maliki de diverse milities niet in de hand heeft. De internationale gemeenschap zal zich afvragen of dit het klimaat is voor de ontwikkeling van veilige kernenergie. Bovendien, schrijft The Guardian, is er nog steeds radioactief materiaal zoals yellow cake zoek, sinds zes jaar geleden een centrum voor nucleair onderzoek bij Bagdad is leeggeroofd.

Hoe reëel is de Iraakse wens voor eigen kernenergie op korte termijn? „Irak kijkt vooruit, het land heeft een extra lange weg te gaan gezien de sancties en resoluties op dit gebied”, zegt Bakker. „En door de grote wereldwijde vraag zijn de kerncentrales op dit moment uitverkocht.”