’Ik wil helemaal niet zo’n -type zijn’

’Ik had graag theologie gestudeerd. Maar het is me niet gelukt omdat ik ertegenaan liep dat theologie, of je het nu in Utrecht of in Kampen studeert, altijd gepaard gaat met een ideologie. Dat is niet mijn doel. Ik ben meer een hobbytheoloog, geïnteresseerd in vragen als ’Waar komt godsdienst vandaan?’, ’Wie heeft de Bijbel samengesteld?’ en ’Hoe komen mensen aan hun opvattingen over goed en kwaad?’. Ik ben van katholieken huize en geboren in Zandvoort, een vissersdorp met een katholieke enclave. Later verhuisden we naar het katholieke Brabant. Mijn ouders waren praktiserende gelovigen en ik vond het geloof leuk en interessant. Maar zo in de loop van de middelbare school verdween het geloof in God. Als ik in een kerk kom, roept dat allerlei gevoelens en mooie gedachten bij me op, maar een gelovige ben ik niet. Dus op de vraag of God bestaat, antwoord ik nee. Als je vraagt tot welke stroming ik mijzelf reken, zeg ik: atheïsme. Voor mij is God een verzonnen houvast. Dat klinkt onaardiger dan het is, want ik heb respect voor wie wel in hem gelooft. Ik heb liever een stevige gelovige tegenover me dan iemand die zegt dat er vast ’iets’ is – dat vind ik vaag gedoe. Bovendien geloof ik in de houvast die bijbelse verhalen kunnen geven, dat hebben mensen nodig. Mijn favoriete theoloog is Kuitert, die zegt dat al het spreken over boven van beneden komt. Ik volg Kuitert al vijfentwintig jaar, en ik snap wel dat hij weerstand oproept. Hij raakt aan dingen die voor sommige mensen heel belangrijk zijn. Maar als mensen van de kaart raken van wat hij zegt, denk ik: doe maar rustig, het is maar een mening. Toen ik bij de NCRV werkte, zei een collega eens: voor een theoloog als Schillebeeckx word je katholiek en voor Kuitert protestants. Nou, ik ben een Kuitertiaan. Ik preek op 8 november in Amsterdam (www.preekvandeleek.nl). Lijkt me hartstikke leuk, al is het maar omdat ik mijn katholieke vader kan opbellen en zeggen: raad eens wat ik ga doen – preken, bij de protestanten.

In deze relitest zitten een paar ethische dilemma’s, over euthanasie en abortus. Ik geloof niet dat het leven een heilig geschenk is, dus ik ben niet principieel tegen euthanasie. Maar dat betekent niet dat ik er makkelijk over denk, want een dierbare vriend wil je liever niet missen, die wil je zo lang mogelijk bij je houden. Abortus vind ik zo mogelijk nog een moeilijkere kwestie. In de vraag gaat het om een buurmeisje van 16 dat ongewenst zwanger is. Ik roep niet even over de heg tegen haar: ’Ah, joh, laat het toch weghalen’. Maar 16 is ook heel jong, te jong eigenlijk, dus misschien is een abortus toch de beste optie, hoe verschrikkelijk het ook is. Klink ik nu eerder pragmatisch dan principieel? Dat valt te bezien. Nee, ik laat me bij deze dilemma’s niet leiden door religieuze principes. Iets doen of laten vanwege een man met een zwaard op een wolk, dat vind ik pas wreed. Ik laat mij leiden door wat ik in het leven heb geleerd. Medemenselijkheid, dat is mijn principe.

Als rust vinden een vorm van spiritualiteit is, dan bereik ik dat door te sporten. Ik heb de marathon van Berlijn gelopen. Niet heel snel, maar ik heb er wel weer een mooie medaille aan overgehouden. Er zijn mooie dingen geschreven over hardlopen en spiritualiteit. En het is waar: niets is zo heerlijk als in de natuur skaten, fietsen of lopen. Je kunt je gedachten hun gang laten gaan, je wordt er rustig en blij van. Na het hardlopen kom ik met een uitgeruste geest thuis.

Wat er na de dood is? Tjonge wat een vraag. Niets, vrees ik. Al zou ik willen dat ik kon geloven dat het anders is.

Juist, volgens de relitest pas ik het best bij de new age. Hè, bah. Ik wil helemaal niet zo’n Happinez-type zijn. Heb ik ook wat overeenkomsten met het hindoeïsme? Dat zal komen doordat ik geen vlees en vis eet. En ja, mijn morele opvattingen haal ik uit het christendom. Maar ik blijk dus vooral een new age-aanhanger te zijn. Tja, ik heb eerlijke antwoorden gegeven, dus helaas, er valt niets te ontkennen.”