Joods in Amsterdam

Maakte Woody Allens moeder niet altijd kippensoep met mandeln? In de Joodse winkel treft Thijssen een pakje om thuis op te lossen.

In kookboekenland staan weinig monumenten, maar ze zijn er wel. Een heet ’De Joodse keuken’, en is geschreven door Claudia Roden. Dit boek is veel meer dan een verzameling recepten. Het is een leesboek, een cultuurhistorie, een weemoedig stemmende geschiedenis van het Joodse volk, uitgedrukt in eten. Lees de verhalen over Joden in India, de sefardische keuken in het oude Bagdad en het systeem van Maimonides; wat een rijkdom in verhalen en recepten.

Die wereld is natuurlijk lang vervlogen, maar je kunt er wel resten van vinden. Amsterdam heeft nog een kleine enclave nabij synagoge en het Joods bejaardentehuis in de wijk Buitenveldert. Daar, in een stukje wandelgebied dat niets van het grotestadsleven heeft, zitten de Israëlische snackbar, het Joodse restaurant en de Joodse winkel, vlak bij elkaar. Het middaguur slaat, tijd voor een uitgebreide lunch, maar restaurant H’baron is gesloten. Naar de winkel dan maar, waarvan de openstaande deur uitnodigend lonkt.

Binnen wacht een van die gelegenheden waarvan er te weinig zijn: een winkel vol onbekende waren. Links staat een intrigerende koeling, rechtsachter een wandje schappen vol blinkende pakjes en flessen, in het midden een soort design-trog vol pakjes.

Mijn neus achterna ga ik, om te beginnen achterin de winkel. Daar staan flesjes en potjes met onleesbare, Hebreeuwse opschriften. Wat zou je daarmee allemaal moeten doen? Met matzes is dat wel duidelijk, natuurlijk, maar zouden ze van hier anders smaken dan die uit de supermarkt? Een groen flesje trekt de aandacht, het groen van tropisch regenwoud. Wat zou dat zijn? Die plastic fles bevat gele korreltjes, bij Claudia Roden aangeduid als mandeln – matzeproducten voor in de soep. Over soep gesproken, maakte Woody Allens moeder niet altijd kippensoep met mandeln? Hier staat een pakje om zelf op te lossen, met mandeln en al.

Zo vult mijn mandje zich al doende, met pakjes en zakjes en flesjes. Het diepgevroren vlees laat ik links liggen, maar in de koeling staat een hele rij lage, plastic bakjes: bietensalade, aubergine met mayonaise, aubergine gewoon, hummus, komkommersalade – in de gauwigheid tel ik maar liefst vijftien varianten. Dat wil ik best proberen, maar kan ik nooit allemaal proeven, slechts een selectie kan mee.

Op de terugweg naar de auto duik ik nog even de snackbar in, maar het Israëlisch aanbod valt nogal tegen. Wat gevulde deeglapjes, borekas, staan op het bord en die zijn er alleen in de smaak aardappel. Die is erg lekker, overigens, een soort vegetarisch saucijzenbroodje.

Thuis pak ik een rijke schat aan levensmiddelen uit. Er blijkt ook nog een kosjer potje mayonaise mee te zijn geslopen, maar die is niet lekker: er zit een raar bijsmaakje aan. Het groene flesje daarentegen bevat een soort mengsel van vis- en sojasaus, heerlijk over pasta en in soep. En wat de soep betreft: die is apart, niet de soep maar de matzeballen. Die moet ik zelf aanmaken met ei en dan tot balletjes gerold zachtjes laten pocheren. De balletjes zijn erg lekker voor iets wat uit een pakje komt, en leuk om te doen, maar ik hoop dat Woody Allen smakelijker soep kreeg van zijn moeder; deze is te zuur en te zout. De salades daarentegen zijn alle drie voortreffelijk, en erg exotisch – gelukkig is alleen de gewone aubergine flink heet.

Ik moet natuurlijk nog een keertje terug, voor al die andere salades, en om die koelingen eens goed uit te pluizen. Want een ding heb ik nog gemist: gefillte fish, dat archetypisch joodse gerecht. Ook restaurant H’baron wacht nog op exploratie. Het is fijn om te eten voor je beroep.