Consument snakt naar simpelheid

Het was de week van schuld en boete. Dirk Scheringa betuigde spijt van de handelspraktijken van zijn DSB Bank. Waarschijnlijk zullen zo’n 2000 mensen met ondraaglijke schulden nu een gunstiger regeling met de bank treffen. Dit aantal schuldenaars is klein ten opzichte van het totale aantal huishoudens met financiële problemen. Sociale Zaken maakte deze week bekend dat 700.000 gezinnen zwaar in de problemen zitten. Voor nog eens 250.000 dreigt financiële nood.

In welke week zou de oproep van Ger Jaarsma, voorzitter van de Nederlandse vereniging voor volkskrediet, in meer vruchtbare bodem kunnen vallen? Hij stelde voor om persoonsgegevens van structurele wanbetalers landelijk te registreren. Banken, zorgverzekeraars, woningcorporaties en energiebedrijven kunnen hun klant daarin ’checken’ en voorkomen dat onverantwoorde schulden ontstaan. Het College Bescherming Persoonsgegevens vreest echter dat klanten te eenvoudig geweigerd worden. Zo zou je weleens zonder zorgverzekeraar of energieleverancier kunnen komen te zitten. Sinds de liberalisering van deze markten moet de vrijheid om je bij iedere aanbieder aan te sluiten juist optimaal zijn.

Je neigt er desondanks naar Jaarsma gelijk te geven als je ziet hoeveel wanbetalers zorgverzekeraars bijvoorbeeld hebben. Tussen december 2006 en december 2008 steeg hun aantal van 190.000 naar 280.000. Deze schulden staan vaak niet op zichzelf. Waren deze in de gaten gehouden, dan had misschien voorkomen kunnen worden dat mensen zonder zorgverzekering komen te zitten.

Het is wel paradoxaal dat er scherper toezicht moet komen op het consumptiegedrag, terwijl de liberalisering mensen juist meer vrijheid had moeten geven. Toch ziet ook staatssecretaris Klijnsma (sociale zaken) dat de burger niet weerbaar genoeg is op de markt. „Mensen moeten goed geïnformeerd zijn, stevig staan en nee kunnen zeggen.” Zij trekt daarom 130 miljoen voor schuldhulpverlening uit.

Klijnsma zou echter verder moeten kijken. Het systeem van huur-, zorg- of kindertoeslagen is voor de meeste mensen te ingewikkeld. Je zou een zorgpremie ook simpelweg met een zorgtoeslag kunnen verrekenen.

Ook de contracten die klanten door hun bank krijgen voorgeschoteld, gaan hun pet te boven. DSB belooft beterschap, maar hoe toegankelijk zullen de nieuwe afspraken van DSB met de gedupeerden zijn? Omdat DSB geen groepsafspraak wilde maken, maar alleen individuele regelingen wilde treffen, is het voor adviseurs of de media moeilijk na te gaan hoe correct deze zijn.

Nederland is een consumentenmaatschappij. Schulden tonen daarvan de zwarte zijde. Willen we die beperken, dan redden we het niet met extra miljoenen voor schuldhulp van de overheid of het repareerwerk van DSB. Een miljoen noodlijdende Nederlanders snakken er vooral naar de consumentenmaatschappij te begrijpen.