Zijn Balkenende en de Oranjes uitgeregeerd, zoals oppositie denkt, of juist springlevend?

Wie wil weten hoe de vlag erbij hangt in de natie, moet vooral het kamerdebat van donderdag goed tot zich door laten dringen. Daarin liep de oppositie te hoop tegen twee wezenlijke instituten, dat van de minister-president en dat van de monarchie. Die zouden niet meer naar behoren functioneren, of zelfs de weg compleet zijn kwijtgeraakt. Maar in datzelfde debat manifesteerde zich ook een springlevende premier, dit keer in een uitstekende vorm, die helder aantoonde dat niet hij maar de oppositie het spoor bijster is en het koningschap juist een rijke toekomst voor zicht heeft.

Over de hoge inzet van het debat liet de oppositie geen enkele twijfel bestaan. De Sp-er Van Raak, de GroenLinkser- Van Gent, de PVV-er Brinkman en de D66-er Van der Ham waren het er roerend over eens dat de premier in verschillende dossiers zowel de regie als het initiatief is kwijtgeraakt, met als gevolg dat kabinet niet alleen is uitgeregeerd, maar ook zijn greep op de Oranjes heeft verloren. Het resultaat: ’gedoe’ (een veel voorkomend woord in het debat) waarvoor de premier de Oranjes en het volk had moeten behoeden. Even leek het er zelfs op dat niet de premier maar de oppositie zich opwierp als de ware steunpilaar van de monarchie.

Het pakte anders uit. De getergde premier ging in de aanval en hij nam er ruim de tijd voor. Met een vleugje relativering soms. Er zijn drie personen in Nederland die het nooit goed doen, dat zijn de bondscoach, de presentator van ’Zomergasten’ en de mp, aldus de premier. Maar vervolgens daagde hij zijn tegenstanders genadeloos uit. Hoezo, meneer Van der Ham? U weet niet waarover u praat. En mevrouw Van Gent, u moet wel fair blijven, u luistert niet. En in het algemeen tegen de critici die het gedoe op zijn conto schreven: als we zo losjes verbanden leggen kun je ook beweren dat nu buiten de zon schijnt omdat de premier aan het woord is.

Het moet gezegd: het lukte de oppositie niet om greep op de premier te krijgen. Gaande het debat zag hij kans de volle nadruk te leggen op de resultaten van het kabinetsbeleid (’en daar gaat het toch om’) en een pleidooi te houden voor een inhoudelijk koningschap. Zijn sterkste argument: je kunt de monarchie wel degraderen tot lintjesknipperij, en denken haar zo voor de toekomst te behouden. Maar in landen waar het koningschap louter ceremonieel is, is ook gedoe. Kortom, wat wilt u precies?

Gek genoeg bleef er van de kritiek op het gedoe ook niet veel over, terwijl daar met die rare constructie van een stichting voor het project in Mozambique toch alle reden was. En zo tekende zich het beeld af van een premier en een prinselijk paar die voor Nederland kennelijk een maatje te groot zijn geworden. Vandaar mijn vraag: zijn Balkenende en de Oranjes echt uitgeregeerd of juist springlevend?