Centraal Planbureau pleit voor nationalisatiewet banken

Overheden moeten via de wet de mogelijkheid creëren banken te nationaliseren. Alleen zo is het volgens het Centraal Planbureau mogelijk de belangen van de belastingbetaler zeker te stellen.

Het Centraal Planbureau (CPB) heeft een boek over de oorzaken en mogelijke gevolgen van de kredietcrisis gepubliceerd. Deze keer geen rapport voor beleidsmakers en economen-vakgenoten, maar een boek over de economie voor het brede publiek. Om het algemeen belang te dienen en bij te dragen aan de meningsvorming van zoveel mogelijk lezers, meldde onderdirecteur Casper van Ewijk van het CPB gisteren bij de presentatie. Een dertigtal medewerkers van het planbureau leverden teksten; de directeur, Coen Teulings, en de onderdirecteur maakten er een boek van.

In ’De grote crisis: het Centraal Planbureau over de kredietcrisis’ wordt de top van de internationale economenwereld geciteerd, zonder dat het verhaal voor de niet-econoom verzandt in onbegrijpelijk jargon op een hoog abstractieniveau. Het boek bevat ook niet de gangbare aanbevelingen voor een te voeren overheidsbeleid. Teulings en Van Ewijk houden zich daar verre van.

Op de aanbeveling over het toezicht van banken na dan. Wat er kan gebeuren als regelgeving overheden geen forse stok achter de deur geeft, illustreren de twee economen aan de hand van het voorbeeld van de Duitse hypotheekbank Hypo Real Estate. Die bank kwam rechtstreeks in de problemen door het faillissement van de Amerikaanse zakenbank Lehmann Brothers.

Het omvallen van de bank zou in de ogen van de Duitse regering een regelrechte ramp zijn. Eén van de aandeelhouders, de Amerikaanse belegger Flowers, werkte echter niet mee aan redding van de bank via een nationalisatie. Flowers had een miljard euro in Hypo zitten en zou bij de reddingsoperatie daar de marktwaarde, enkele tientallen miljoenen euro’s, van terugzien. De aandeelhouder gokte liever op een wonderbaarlijke herrijzenis van de bank. Pas onder druk van de inderhaast gemaakte nieuwe wet, die het de Duitse overheid mogelijk zou maken aandeelhouders te onteigenen, bond Flowers in. In de tussentijd was er al meer dan honderd miljard euro overheidsgeld in de hypotheekbank gestoken.

Teulings en Van Ewijk vinden dat er Europese regelgeving moet komen naar Duits voorbeeld. Het is volgens hen logisch dat aandeelhouders zich verzetten tegen dergelijke reddingsoperaties, maar het algemeen belang moet volgens hen absolute voorrang hebben.

De kredietcrisis zal, zo schatten de twee directeuren, de Nederlandse economie terugbrengen op het welvaartsniveau van 2006. Niet dat we het in dat jaar nu zo slecht hadden, maar de gevolgen worden vooral schrijnend voor de vele mensen die hun baan nog zullen verliezen. Naast hen is vooral de minister van financiën de dupe. In de overheidsfinanciën zullen nog zeker de komende tien jaar de schokken van de kredietcrisis merkbaar zijn. Hoe Wouter Bos en zijn opvolgers daarmee om moeten gaan, laat het Centraal Planbureau in het boek in het midden.